ایمپلنت دندان چیست؟

ایمپلنت دندان چیست؟

به زبان ساده؛ ایمپلنت دندان، جایگزینی برای «ریشه دندان» از دست رفته است.

تعریف علمی ایمپلنت دندان:

ایمپلنت دندان (Dental Implant) ، یک پروتز داخل استخوانی تیتانیومی است که داخل استخوان فک یا جمجمه کاشته می‌شود و به استخوان فک جوش می‌خورد که با نام‌های «فیکسچر»، «ریشه مصنوعی» و «پایه ایمپلنت» نیز شناخته می‌شود.

بعد از جوش خوردن، این پایه مثل یک ریشه مصنوعی بسیار محکم عمل می‌کند و می‌تواند روکش تک دندان، بریج، دست‌دندان کامل یا پارسیل، اوردنچر، پروتز صورت یا حتی انکور ارتودنسی را روی خود نگه دارد.

ایمپلنت دندان چگونه انجام می‌شود و چه مراحلی دارد؟

ایمپلنت دندان یک درمان با مراحل بسیار متفاوتی است و اما ممکن است این مراحل بین انواع ایمپلنت دندان متفاوت باشد. ولی به طور کلی، درمان سنتی کاشت ایمپلنت دندان دارای مراحل زیر است.

۱. مشاوره و طرح درمان
همه چیز با یک معاینه دقیق شروع می‌شود. در این مرحله، دندانپزشک با بررسی وضعیت دهان و گفت‌وگو با شما، بهترین مسیر را برای درمان انتخاب می‌کند؛ نقشه‌ای که اصطلاحاً به آن «طرح درمان» می‌گویند. برای اینکه این بررسی دقیق باشد، معمولاً لازم است پیش از مراجعه، عکس OPG (رادیوگرافی کامل فک) تهیه کرده باشید.

۲. جراحی کاشت ایمپلنت
شاید بتوان گفت این حساس‌ترین مرحله کار است. دندانپزشک ابتدا شکاف کوچکی روی لثه می‌دهد تا به استخوان فک برسد. سپس فضای مشخصی را درون استخوان آماده کرده و پایه ایمپلنت (فیکسچر) را مانند ریشه دندان در آنجا قرار می‌دهد. در پایان، لثه بخیه زده می‌شود تا فرآیند بهبودی آغاز گردد.

۳. دوره جوش خوردن (Osseointegration)
حالا نوبت صبر کردن است. در این مرحله که بلافاصله بعد از جراحی شروع می‌شود، پایه ایمپلنت باید با استخوان فک کاملاً جوش بخورد و یکی شود. طول این دوره بسته به کیفیت استخوان و سیستم بدن هر فرد متفاوت است و می‌تواند بین ۱ تا ۶ ماه زمان ببرد.

۴. فرم‌دهی لثه (هیلینگ)
وقتی پزشک تأیید کرد که پایه به استخوان جوش خورده، نوبت به آماده‌سازی لثه می‌رسد. در این مرحله قطعه‌ای به نام «هیلینگ» روی پایه بسته می‌شود. این قطعه کمک می‌کند تا ظرف ۲ تا ۴ هفته، لثه دور ایمپلنت شکل طبیعی و زیبایی به خود بگیرد و آماده دریافت روکش شود.

۵. قالب‌گیری
برای اینکه دندان جدیدتان کاملاً طبیعی و راحت باشد، نیاز به قالب‌گیری دقیق (به روش سنتی یا دیجیتال) داریم. در این مرحله موقعیت و زاویه دقیق پایه ثبت می‌شود و اطلاعات به لابراتوار فرستاده می‌شود تا روکش اختصاصی دندان شما با ظرافت کامل ساخته شود.

۶. تحویل و نصب روکش
و بالاخره مرحله آخر! وقتی روکش‌ها از لابراتوار رسید، دندانپزشک آن‌ها را به کمک اباتمنت (قطعه واسط) روی پایه ایمپلنت سوار می‌کند. حالا دیگر کار تمام است و می‌توانید با خیال راحت از لبخند جدید و دندان‌های محکم خود لذت ببرید.

اجزای ایمپلنت دندان چیست؟

ایمپلنت دندان از سه بخش اصلی تشکیل شده است: فیکسچر، اباتمنت و روکش (پروتز ایمپلنت).

فیکسچر: این قطعه در واقع حکم ریشه‌ی دندان را دارد. یک پایه تیتانیومی که درون استخوان فک کاشته می‌شود و بعد از اینکه با استخوان جوش خورد، به عنوان تکیه‌گاه اصلی عمل می‌کند.

اباتمنت: این قطعه نقش واسطه را بازی می‌کند؛ یعنی روی فیکسچر بسته می‌شود تا بتواند روکش را محکم نگه دارد.

روکش (پروتز ایمپلنت): همان قسمتی است که شبیه تاج دندان دیده می‌شود و روی اباتمنت نصب می‌گردد تا ظاهر و کارایی دندان از دست رفته را برگرداند. این روکش‌ها معمولاً از جنس‌هایی مثل PFM، زیرکونیا یا ایمکس ساخته می‌شوند.

قیمت ایمپلنت چقدر است؟

هزینه ایمپلنت دندان وابسته به تعداد، برند، نوع کاشت، میزان تخصص پزشک و …. تعیین می شود و قیمت آن تا حد زیادی به دلار وابسته می باشد و قیمت آن ممکن است تغییر کند. اگر می خواهید درباره هزینه روز ایمپلنت دندان بیشتر بدانید، لینک زیر را ببینید.

بیشتر بخوانید » قیمت ایمپلنت

انواع روش‌های کاشت ایمپلنت دندان

دنیای دندانپزشکی هر روز در حال تغییر و پیشرفت است و ایمپلنت‌ها هم از این قاعده مستثنی نیستند. امروزه بسته به شرایط فک و نیاز بیمار، روش‌های متنوعی برای کاشت وجود دارد که در ادامه با مهم‌ترین آن‌ها آشنا می‌شویم:

ایمپلنت دیجیتال
در این روش مدرن، تکنولوژی به کمک دندانپزشک می‌آید. با استفاده از اسکنرهای سه‌بعدی و شبیه‌سازی کامپیوتری، بهترین و دقیق‌ترین نقطه در استخوان برای کاشت پایه مشخص می‌شود. نتیجه این دقت بالا چیست؟ جراحی با حداقل برش انجام شده و بیمار درد و خونریزی بسیار کمتری را نسبت به روش سنتی تجربه می‌کند.

روش پانچ (Flapless)
در این تکنیک، خبری از تیغ جراحی و برش‌های وسیع لثه نیست. محل قرارگیری پایه به صورت دایره‌ای و دقیق پانچ (سوراخ) می‌شود. چون بافت لثه کمتر دستکاری می‌شود، تورم و دوره نقاهت به شکل چشمگیری کاهش می‌یابد.

مینی ایمپلنت (Mini Implant)
همان‌طور که از نامش پیداست، این پایه‌ها ظریف‌تر از ایمپلنت‌های معمولی و تقریباً به باریکی یک خلال دندان هستند. مینی ایمپلنت‌ها معمولاً در نواحی خاصی استفاده می‌شوند که تراکم یا عرض استخوان فک برای پذیرش ایمپلنت‌های استاندارد کافی نیست.

اوردنچر (Overdenture)
اگر با لقی دندان‌های مصنوعی مشکل دارید، اوردنچر راه نجات است. این روش ترکیبی هوشمندانه از دندان مصنوعی و ایمپلنت است؛ به این صورت که دندان مصنوعی روی چند پایه ایمپلنت قفل می‌شود. این کار علاوه بر اینکه ثبات فوق‌العاده‌ای به دندان‌ها می‌دهد، جلوی تحلیل رفتن لثه و استخوان فک را هم می‌گیرد.

بریج بر پایه ایمپلنت
در بریج‌های قدیمی، برای پر کردن جای خالی دندان، دندان‌های سالم کناری تراش می‌خوردند تا نقش تکیه‌گاه را بازی کنند. اما در این روش، به جای آسیب زدن به دندان‌های سالم، از پایه‌های ایمپلنت به عنوان ستون‌های تکیه‌گاه استفاده می‌شود تا بریج روی آن‌ها سوار شود.

مقایسه تفاوت‌های ایمپلنت،‌ دندان مصنوعی و بریج

عوارض و خطرات احتمالی ایمپلنت

خبر خوب این است که ایمپلنت دندان یکی از موفق‌ترین درمان‌های دندانپزشکی در دنیاست و نرخ موفقیت آن بین ۹۰ تا ۹۷ درصد گزارش شده است. بنابراین، بروز عوارض جدی در این درمان بسیار نادر است و اگر کار را به دست یک متخصص باتجربه بسپارید، این ریسک به حداقلِ ممکن می‌رسد.

با این حال، مانند هر عمل جراحی دیگری، احتمال بروز برخی مشکلات وجود دارد که مهم‌ترین آن‌ها عبارتند از:

• عدم پیوند با استخوان: یا اصطلاحاً جوش نخوردن پایه ایمپلنت (پس‌زدن درمان).
• مشکلات مکانیکی: مثل شل شدن، شکستن یا جدا شدن پایه ایمپلنت در درازمدت.
• آسیب‌های ناخواسته: صدمه دیدن عصب‌های فک یا درگیر شدن حفره سینوس.
• مشکلات پروتزی: ایرادات مربوط به روکش یا تاج دندان.
• درد یا عفونت: که معمولاً در صورت عدم رعایت بهداشت یا خطای جراحی رخ می‌دهد.

ایمپلنت دندان چقدر طول می‌کشد؟

فرآیند صفر تا صد انجام ایمپلنت دندان کاملاً بستگی به شرایط جسمی و ایمپلنت شما دارد و به طور میانگین می تواند بین 1 الی 6 ماه به طول بیانجامد.

ایمپلنت دندان برای چه کسانی مناسب است/نیست؟

ایمپلنت دندان با نرخ موفقیت بالای ۹۵ درصد، مطمئن‌ترین روش برای جایگزینی دندان‌های از دست‌رفته است؛ با این حال، انجام آن برای همه افراد بدون قید و شرط ممکن نیست و به وضعیت سلامت کلی فرد بستگی دارد.

افراد با شرایط زیر نباید ایمپلنت انجام دهند:

• دیابت کنترل‌نشده
• بیماری‌های فعال لثه
• نقص سیستم ایمنی
• سن زیر ۱۸ سال (به دلیل کامل نشدن رشد استخوان فک)
• دوران بارداری (محدودیت موقت)

افراد با شرایط زیر باید با احتیاط و تحت شرایط خاص کاشت ایمپلنت انجام دهند:

• مصرف سیگار: نیاز به ترک موقت.
• تحلیل استخوان: نیاز به درمان‌های جانبی مثل پیوند استخوان.
• دیابت کنترل‌شده: نیازمند نظارت دقیق‌تر.

تاریخچه ایمپلنت‌های دندانی

تاریخچه ایمپلنت دندان به دوران بسیار دور بازمی‌گردد و انسان‌ها از گذشته‌های دور همواره به دنبال راهی برای جایگزینی دندان‌های از دست‌رفته بوده‌اند.
در آثار باقی‌مانده از چین باستان (حدود ۴۰۰۰ سال پیش)، مردم سعی می‌کردند با تراشیدن بامبو، پایه‌ای شبیه ریشه بسازند و آن را درون استخوان فک بکارند. همچنین در مصر باستان نیز تلاش می‌کردند با استفاده از فلزهای گران‌بها چیزی شبیه به ایمپلنت بسازند.
اما تحول اصلی در سال ۱۹۵۲ رخ داد؛ زمانی که دکتر «پر اینگوار برانمارک» حین تحقیق روی جریان خون خرگوش‌ها، متوجه شد که محفظه‌های تیتانیومی قرار داده شده در بدن خرگوش، به استخوان جوش خورده‌اند. سرانجام در سال ۱۹۶۵، دکتر برانمارک موفق شد اولین ایمپلنت جهان را به صورت دو مرحله‌ای آزمایش کند؛ ایمپلنتی که تا ۴۰ سال با موفقیت در جای خود باقی ماند.

پرسش‌های مهم و پرتکرار در مورد ایمپلنت‌های دندانی (FAQ)

📌 مفاهیم پایه: ایمپلنت چیست؟

ایمپلنت دندان دقیقاً چه کاری انجام می‌دهد؟
به زبان ساده، ایمپلنت نقش «ریشه مصنوعی» دندان شما را بازی می‌کند. یک پایه تیتانیومی کوچک که درون استخوان فک قرار می‌گیرد تا جای خالی دندان از دست رفته را برای همیشه پر کند.

تفاوت «فیکسچر» و «اباتمنت» چیست؟
این دو قطعه مکمل هم هستند؛ «فیکسچر» همان پیچی است که داخل استخوان کاشته می‌شود (حکم ریشه را دارد) و «اباتمنت» قطعه‌ای است که روی آن بسته می‌شود تا بتواند تاج دندان (روکش) را محکم نگه دارد.

منظور از «پروتز» یا روکش ایمپلنت چیست؟
این همان بخشی است که شما در آینه می‌بینید؛ یعنی تاج سفید و زیبایی که روی ایمپلنت سوار می‌شود و ظاهر و کارایی دندان طبیعی را به شما برمی‌گرداند.

چرا جنس پایه ایمپلنت از تیتانیوم است؟
چون تیتانیوم فلزی است که بدن انسان آن را غریبه نمی‌داند و با آن سازگاری کامل دارد؛ به همین دلیل به استخوان جوش می‌خورد و عفونت نمی‌کند.

⚙️ روش‌های مدرن کاشت

تفاوت «ایمپلنت دیجیتال» با جراحی سنتی چیست؟
در روش دیجیتال، تکنولوژی به کمک ما می‌آید. با اسکن سه‌بعدی، دقیق‌ترین نقطه برای کاشت مشخص می‌شود. نتیجه؟ برش کمتر، درد کمتر و بهبودی سریع‌تر نسبت به روش‌های قدیمی.

روش «پانچ» (Flapless) چگونه انجام می‌شود؟
در این روش خبری از تیغ جراحی و بخیه نیست! لثه فقط به اندازه قطر ایمپلنت پانچ (سوراخ) می‌شود. چون بافت لثه دستکاری نمی‌شود، تورم و درد بعد از عمل بسیار ناچیز است.

«مینی ایمپلنت» برای چه کسانی مناسب است؟
این‌ها ایمپلنت‌هایی بسیار ظریف هستند (مثل خلال دندان) و معمولاً زمانی استفاده می‌شوند که استخوان فک باریک است یا تراکم کافی برای ایمپلنت‌های معمولی را ندارد.

«اوردنچر» چه فرقی با دندان مصنوعی معمولی دارد؟
اوردنچر یعنی پایان کابوس لقی دندان مصنوعی! در این روش، دندان مصنوعی روی چند پایه ایمپلنت «قفل» می‌شود تا هم تکان نخورد و هم جلوی تحلیل رفتن فک را بگیرد.

آیا ایمپلنت به دندان‌های کناری آسیب می‌زند؟ (مقایسه با بریج)
خیر، این بزرگترین مزیت ایمپلنت است. در روش «بریج» مجبوریم دندان‌های سالم کناری را بتراشیم تا تکیه‌گاه شوند، اما ایمپلنت کاملاً مستقل است و کاری به دندان‌های دیگر ندارد.

🩺 مراحل و مدت زمان درمان

کاشت ایمپلنت چقدر طول می‌کشد؟
این یک سفر درمانی است که بسته به شرایط بدن شما و سرعت جوش خوردن استخوان، می‌تواند بین ۱ تا ۶ ماه زمان ببرد.

چرا دوره «جوش خوردن» زمان‌بر است؟
چون ایمپلنت باید جزئی از بدن شما شود. در این دوره (۱ تا ۶ ماه)، استخوان فک دور پایه تیتانیومی رشد می‌کند تا آن را محکم در آغوش بگیرد.

منظور از مرحله «هیلینگ» یا فرم‌دهی لثه چیست؟
بعد از اینکه ایمپلنت جوش خورد، قطعه‌ای روی آن می‌بندیم تا لثه دور دندان جدیدتان شکل طبیعی و زیبایی بگیرد. این مرحله معمولاً ۲ تا ۴ هفته طول می‌کشد.

⚠️ چه کسانی می‌توانند ایمپلنت کنند؟

آیا افراد دیابتی می‌توانند ایمپلنت انجام دهند؟
بله، اما با شرط! اگر دیابت کنترل‌شده باشد، با نظارت دقیق قابل انجام است. اما در دیابت کنترل‌نشده ریسک عفونت بالاست و توصیه نمی‌شود.

آیا محدودیت سنی وجود دارد؟ (زیر ۱۸ سال)
بله، چون استخوان فک در افراد زیر ۱۸ سال هنوز در حال رشد و تغییر است، کاشت ایمپلنت توصیه نمی‌شود.

افراد سیگاری چطور؟
سیگار دشمن جوش خوردن استخوان است. انجام ایمپلنت ممکن است، اما اکیداً توصیه می‌کنیم مدتی قبل و بعد از جراحی سیگار را ترک کنید تا درمان شکست نخورد.

بارداری و ایمپلنت؟
بهتر است دست نگه دارید. دوران بارداری زمان مناسبی برای جراحی‌های غیرضروری نیست و جزو محدودیت‌های موقت محسوب می‌شود.

🚨 نگرانی‌ها: درد و عوارض

آیا جراحی ایمپلنت درد دارد؟
ترس از درد طبیعی است، اما واقعیت این است که با روش‌های نوین (مثل دیجیتال و پانچ) و بی‌حسی موضعی، درد و ناراحتی بسیار کمتر از تصور شماست.

نرخ موفقیت ایمپلنت چقدر است؟
ایمپلنت یکی از موفق‌ترین درمان‌های پزشکی دنیاست و نرخ موفقیت آن بالای ۹۵٪ گزارش شده است.

چه عوارضی ممکن است پیش بیاید؟
هرچند نادر، اما مثل هر جراحی دیگری احتمالاتی وجود دارد: جوش نخوردن پایه به استخوان (اصطلاحاً پس زدن)، شل شدن پیچ در درازمدت یا عفونت (در صورت عدم رعایت بهداشت). انتخاب پزشک باتجربه این ریسک‌ها را به حداقل می‌رساند.