آبسه یکی از بیماریهای شایع در دهان و دندان است که با درد همراه است. این بیماری باید به موقع درمان شود تا از عوارض جدیی که به همراه دارد جلوگیری شود. در ادامه توضیح داده شده است که: آبسه دندان چیست؟ چه علائمی دارد؟ و دلایل و عواملی که باعث ایجاد آن میشود نیز بررسی میگردد.
آبسه دندان چیست؟
آبسه دندان (Tooth Abscess) یک بیماری موضعی است که با تجمع مایعات عفونی و پلاک میکروبی در اطراف ریشه دندان و داخل کانالهای دندان ایجاد میشود. در واقع آبسه دندان یک کیسه پر شده از پوسیدگی وعفونت است. این کیسه عفونی منجر به تورم، درد و التهاب شدید در لثه میشود و بیمار را در خوردن، آشامیدن و در مواردی حتی حرف زدن نیز ناتوان میکند.
علائم آبسه دندان چیست؟
آبسه دندان یک بیماری موضعی است که با عوارض کاملا آشکار خود را ابراز میکند. بنابراین به راحتی قابل تشخیص است و میتوان برای درمان آن قبل از شدید شدن اقدام کرد. به طور کلی علائم آبسه دندان که نشانه تحریک عصب و در مواردی مرگ عصب است عبارتند از:
- زدن نبض مداوم در ریشه که نشانه تحریک عصب دندان است
- احساس درد هنگام خوردن و آشامیدن و ناتوانی در جویدن
- حساس بودن دندان و لثه به نوشیدن داغ، گرم، سرد و یخ
- بد بو و بد طعم بودن دهان
- بروز تورم و قرمزی در لثه
- خونریزی لثه
- تغییر رنگ دندان
- نرم شدن بافت لثه اطراف دندان و احساس داغی در آن ناحیه
- تغییر شکل چهره بر اثر تورم شدید لثه و ریشه دندان و گسترش عفونت به استخوان
- تب و لرز و تعریق شدید به همراه سردرد و تپش قلب
دلایل و عواملی که باعث ایجاد آبسه دندان میشوند
آبسه دندانی از جمله بیماریهای عفونی و موضعی است که بر اثر عدم نگهداری اصولی دندان و رعایت بهداشت بروز میکند. مهمترین دلایل و عواملی که زمینهساز آبسه میشود به این شرح است:
عدم بهداشت و نگهداری از دندان
عدم استفاده از مسواک و نخ دندان به صورت روزانه و پاکسازی دندان و لثهها از تکههای به جا مانده از غذا در دهان، یکی از مهمترین عوامل بروز آبسه است.
استعامل سیگار و مصرف دخانیات
با استعامل دخانیات و مصرف روزانه سیگار جریان خون در ناحیه لثه کاهش یافته و خطر عفونت لثه و دندان را افزایش میدهد.
عادات غذایی مخرب
مصرف بیرویه و بیش از حد شیرینی و هر گونه خوراکی قنددار به همراه غذاهای چسبناک نیز از دیگر عوامل ایجاد عفونت و آبسه لثه و دندان است.
کمبود ویتامین C
یک نکته بسیار مهم در نگهداری از دندانها و کاهش خطر عفونت و آبسه دندانی، تامین کافی ویتامین سی در بدن است. در واقع ویتامین سی باعث تعضیف لثه شده و از این طریق احتمال عفونتهای دندانی را افزایش میدهد.
خرابی، پوسیدگی و شکستگی دندان
شکستگی دندان و هرگونه خرابی و چینخوردگی زمینهساز ورود باکتری به کانالهای آن و بالا بردن ریسک عفونت است. در واقع با خرابی دندان باکتریها به لایههای سخت و داخلی دندان نفوذ کرده و از این طریق دندان را عفونی میکنند. شکستگی و چین خوردگی دندان نیز فضایی برای تجمع باکتریها ایجاد میکنند و پوسیدگی را به سمت ریشه هدایت میکنند.
عفونت لثه (پریودنتال)
پریودنتیت یه بیماری عفونی در لثه است که لثه و استخوان اطراف دندان را تخریب میکند و با تجمع باکتری در حفرههای ایجاد شده در اطراف ریشه موجب عفونت و آبسه دندان و لثه میشود.
آسیب رسیدن به ریشه دندان
اگر به هر دلیلی اعم از جراحی یا وارد شدن ضربه، به ریشه دندان آسیب شدیدی وارد شود بر اثر مرگ عصب، دندان مستعد عفونت و آبسه میشود.
درمان غیراصولی ریشه یا کشیدن ناموفق دندان
اگر درمان ریشه ناقص انجام شود و باکتریها درون دندان باقی بمانند و یا هنگام کشیدن بخشی از ریشه در استخوان باقی بماند شرایط برای عفونت و آبسه مهیا میشود.
ابتلا به بیماریهای زمینهای و ضعف در سیستم ایمنی و ابتلا به اختلال اضطراب
ابتلا به برخی بیماریهای زمینهای و خودایمنی ذاتا بدن و به ويژه دهان و دندان را مستعد عفونت میکند. از طرفی ضعف در سیستم ایمنی، بدن را در برابر هر گونه آلودگی و تجمع باکتریها در موضع ضعف قرار میدهد. همچنین اختلال اضطراب از جمله عوامل تضعیف کننده سیستم ایمنی بدن است که این مورد هم در نهایت بدن را در برابر عفونت و آبسه آسیبپذیر میکند.
مشکلات و عوارض آبسه دندان چیست
به طور کلی بیماریهای عفونی عوارض بسیاری دارند که در صورت گسترش به سایر اندامها و نقاط بدن میتواند سنگینتر و سختتر هم بشوند. این عوارض به این ترتیب هستند:
- تورم و درد شدید در ناحیه گونه، لب و چانه
- بوی بد دهان و درد شدید گلو گردن
- عفونت استخوانی بر اثر گسترش عفونت در ناحیه فک
- عفونت خون (سیستمیک)
- عفونت و تورم مغزی در صورت گسترش عفونت به سر
- عفونت بافتهای نرم و عضلات بدن
- عفونت قلب و عروق
- ناراحتی در هنگام نشستن و خوابیدن به علت افزایش درد در زمان استراحت
راههای پیشگیری از آبسه دندان
درست است که این بیماری موضعی و عفونی سبب مشکلات دردناکی میشود و مستعد گسترش خود به سایر نواحی بدن است اما خوشبختانه راههایی وجود دارد که ریسک بروز آن را به شکل قابل توجهی کاهش میدهد. این موارد پیشگیری کننده عبارتند از:
- مسواک منظم و روزانه حداقل دوبار در روز و هر وعده به مدت دو دقیقه.
- استفاده روزانه از نخ دندان بعد از هر بار مسواک برای زدودن کامل پلاکهای دندانی
- استفاده از دهان شویه یا آب و نمک رقیق به ویژه پس از مصرف خوراکیهای شیرین و قنددار.
- اجتناب از سیگار و نوشیدنیای الکلی
- تامین به اندازه ویتامین سی و دوری از استرس
- کنترل دیابت و تقویت سیستم ایمنی
- درمان به موقع هر گونه پوسیدگی و شکستگی دندان
- مراجعه منظم به دندان پزشکی برای بررسی دقیق دندانها هر شش ماه یک بار
عواقب عدم پیگیری و درمان آبسه درمان
عفونت دندان با حل شدن در بزاق دهان خاصیت گسترش و نفوذ به سایر نواحی و ارگانهای بدن را دارد به همین دلیل بسیار مستعد گسترش در بدن است. در صورتی که آبسه دندان به موقع درمان نشود عفونت وارد خون شده و به شکل وسیعی در بدن به ویژه در قلب و مغز نفوذ میکند و مشکلات قلبی-عروقی و تورم مغزی ایجاد میکند. از طرفی باقی ماندن عفونت در دهان، استخوان فک را تحلیل داده و دندانهای مجاور را هم درگیر عفونت میکند و از بین میبرد. مواردی که در ادامه میخوانید نیز از دیگر عواقب عدم پیگیری و درمان به موقع آبسه دندان است:
- تخریب و خونریزی لثه
- از دست رفتن دندانهای سالم بر اثر گسترش عفونت
- تغییر چهره و افتادگی چانه فرد به دلیل تخریب استخوان گونه بر اثر گسترش عفونت
- درگیر کردن عروق قلبی، مغزی و عصبی بدن
- افزایش خطر بیماریهای سیستمیک مانند دیابت، بیماریهای ریوی و خودایمنی
راهها و روشهای درمان آبسه دندان
درست است که آبسه دندان یک بیماری دردناک و بسیار ناراحت کننده است اما خوشبختانه راههای بسیاری برای درمان آن وجود دارد. در ادامه روشهای درمان این بیماری مرور میشود:
- خارج کردن دندان با جراحی
- درمان ریشه دندان با خارج کردن عفونت از ریشه
- تجویز آنتیبیوتیک برای کنترل موقتی عفونت
- باز کردن آبسه و تخلیه آن در مواردی که میزان عفونت شدید باشد
نکات تکمیلی در مورد آبسه دندان (Tooth Abscess)
آبسه دندان در دوران بارداری
رعایت بهداشت دهان و د ندان در دوران بارداری نسبت به سایر دورههای مادر از اهمیت چند برابری برخوردار است. چرا که هر گونه پوسیدگی و عفونت در این دوره ممکن است عواقب خطرناکی برای مادر و جنین داشته باشد. بنابراین با مشاهده هر گونه نشانهای درمورد آبسه دندان و حتی کوچکترین پوسیدگی باید سریعا به دندانپزشک مراجعه شود. در نظر داشته باشید اتلاف وقت در این مورد ممکن است عوارض سنگینی برای بیمار باردار و جنین داشته باشد.
آبسه دندان عقل
دسترسی به دندان عقل و پاکسازی آن از تکههای باقی مانده غذا به دلیل موقعیتی که دارد سخت و در مواردی حتی ناممکن است همین مسئله زمینه ساز پوسیدگی و تشکیل کیستهای عفونی در دندان عقل میشود. به دلیل موقعیتی که دندان عقل دارد احتمال این که عفونت از طریق آبسه به سایر دندانها، نواحی دهان و استخوان فک و حتی خون سرایت کند بسیار بیشتر است. بنابراین این دو مورد بسیار مهم است:
نکته اول: پاکسازی و نگهداری از بهداشت دهان و به ویژه دندان عقل را بسیار جدی بگیرید و با وسواس پیگیری کنید.
نکته دوم: نسبت به هر گونه تغییر رنگ، تلخی و بودی بد دهان و دردی حساس بوده و نسبت به درمان آن فورا اقدام کنید.
FAQ
در ادامه به برخی سولات پرتکرار کاربران در رابطه با آبسه دندان پاسخ داده شده است که به جمع آوری اطلاعات کاربردی برای نگهداری از بهداشت دهان و دندان و درمان به موقع آبسه دندان کمک میکند:
آبسه دندان چیست؟
آبسه دندان یک کیسه پر شده از مایعات چرکی و عفونی است که باید نسبت به درمان و خروج آن از دهان فورا اقدام شود. این کیسه معمولا با گسترش پوسیدگی و تجمع باکتری در حفرههای اطراف دندان و در لثه ایجاد میشود.
آبسه دندان چه علائمی دارد؟
نبض زدن ریشه دندان، احساس درد هنگام خودن و آشامیدن و نواتوانی در جویدن، بد بو و بدطعم بودن دهان، بروز تورم، قرمزی و خونریزی لثه، تغییر رنگ و تیره شدن سطح دندان، نرم شدن بافت لثه و احساس داغی در آن ناحیه، تورم شدید صورت و افتادگی چانه، تب و لرز و تعویق شدید به همراه سر درد و تپش قلب.
آبسه دندان چگونه درمان میشود؟
با مراجعه به دندانپزشک، متخصص با تکیه بر روشهای دارویی و جراحی عفونت را در لثه و بدن کنترل کرده و خارج میکند.
آیا آبسه دندان در دوره بارداری خطرناک است؟
بله. این بیماری عفونی در دوره بارداری باید خیلی جدی گرفته شود و نسبت به درمان آن سریعا اقدام گردد. در صورتی هر گونه تاخیر در درمان آبسه دندانی در این دوران ممکن است عوارض سنگینی برای بیمار و جنین به همراه داشته باشد.
آیا دندان عقل هم آبسه میکند؟
دندان عقل به دلیل موقعیتاش در دهان معمولا پتانسیل بالایی در پوسیدگی و عفونت دارد بنابراین بهتر است نسبت به تمیز نگه داشتن آن حساسیت و وسواس بیشتری داشته باشید. در صورت آبسه دندان عقل متخصص آن را با جراحی و خارج کردن دندان، ریشه و ضایعات چرکین، عفونت را از بدن خارج میکند.
