دندانها یکی از مهمترین فاکتورهای سلامت در رشد کودک هستند. از این رو بسیار مهم است که هر گونه ناهنجاری فک و دندان در این سنین زیر نظر متخصص و به کمک ارتودنسی برطرف شود. امروزه با افزایش آگاهی، والدین به منظور رفع هر گونه ناهنجاری در دندانها یا فک کودکانشان به موقع اقدام میکنند و به این ترتیب میتوانند از درمانهای پیچیده آینده جلوگیری کنند. با این حال با پیشرفته هر روزه ارتودنسی، متخصصان موفق شدهاند موارد پیچیده را با روشهای کاربردیتر و دستگاهها و ابزارهای به روز تر امکانپذیر کنند. این درمانها نه تنها بر ظاهر کودک بلکه در جویدن، صحبت کردن و رشد صحیح فک او نیز تاثیر و نقش مهمی دارند. در ادامه این مقاله در رابطه با اهمیت ارتودنسی کودکان، مزایا و هزینههای آن بیشتر توضیح داده شده است.
ارتودنسی کودکان چیست و چرا اهمیت دارد؟
ارتودنسی کودکان شاخهای از دندانپزشکی است که به طور تخصصی و با هدف اصلاح نامرتبیها و ناهنجاریهای دندان و فک کودک انجام میشود. اجرای این روش درمانی در سنین کودکی از آن جهت اهمیت دارد که استخوانهای فک کودک هنوز در حال رشد است و انعطافپذیری لازم برای ایجاد اصلاحات لازم را دارد. در ادامه با ایجاد اصلاحات لازم سلامت کلی دهان کودک تامین و اعتماد به نفس او نیز افزایش مییابد. علاوه بر موارد یاد شده وقتی دندانها در جای صحیح و درست خود قرار بگیرند کودک بهتر میتواند غذای خود را بجود و دستگاه گوارش او عملکرد سالمتری خواهد داشت و با هضم بهتر غذا رشد استخوانها نیز تضمین میشود ضمن این که احتمال پوسیدگی، جرمگرفتگی و مشکلات گفتاری نیز به طور چشمگیری کاهش مییابد.
فواید اصلاح زودهنگام دندانها در کودکان
اصلاح به موقع ناهنجاریهای دندانی سبب میشود مسیر رشد فک تصحیح شده و از درمانهای پیچیده در بزرگسالی جلوگیری شود. از این رو اصلاح زودهنگام دندانها باعث میشود رشد فک در مسیر صحیح پیش برود و از درمانهای پیچیدهتر در آینده جلوگیری شود. ارتودنسی در زمان مناسب میتواند از مشکلاتی مانند جلو بودن فک بالا، انحراف فک پایین، رویهمافتادگی دندانها و فاصله زیاد میان دندانها پیشگیری کند. علاوه بر این، کودکی که لبخند زیباتری دارد، معمولاً اعتمادبهنفس بیشتری در تعاملات اجتماعی پیدا میکند.
بهترین زمان برای شروع ارتودنسی کودکان
طبق تحقیقات و پژوهشهای متخصصان مشخص شده است که بهترین زمان برای انجام اولین معاینه ارتودنسی حدود 7 سالگی است. در این سن دندانهای دائمی جلو و آسیاب در حال روییدن هستند و تشخیص و ارزیابی الگوی رشد فک و نحوه قرار گیری دندانها برای متخصص امکان پذیر است. معاینه اولیه در هفت سالگی به این معنی نیست که کودک حتماً نیاز به درمان دارد و میتواند به منظور پیشگیری از بروز هرگونه ناهنجاری انجام شود. در نهایت میتوان گفت علائمی که نشان میدهد کودک به ارتودنسی نیاز دارد به این ترتیب هستند:
- جلو یا عقب بودن بیشازحد فک بالا یا پایین
- نامرتبی یا رویهمافتادگی دندانها
- فاصله زیاد بین دندانها
- تنفس از طریق دهان بهجای بینی
- عادت مکیدن انگشت بعد از ۵ سالگی
- مشکل در جویدن، گاز گرفتن یا تلفظ حروف
انواع ارتودنسی برای کودکان
به طور کلی ارتودنسی در کودکان به دو روش ثابت و متحرک انجام میگردد. انتخاب یکی از این دو روش با توجه به شرایط کودک، سن او و شدت ناهنجاری به تشخیص متخصص انجام میشود. ارتودنسی در کودکان به دو دسته کلی متحرک و ثابت تقسیم میشود.
ارتودنسی متحرک برای کودکان خردسال
طبق توصیه متخصصان از ارتودنسی متحرک معمولاً برای کودکان ۶ تا ۱۰ ساله با هدف اصلاح رشد فک، هدایت رویش دندانهای دائمی یا درمان مشکلات جزئی استفاده میشود. دستگاههای متحرک ارتودنسی به راحتی از دهان خارج میشوند و به جلوگیری از درمانهای سنگینتر در سنین بالاتر کاربرد و تاثیر دارند.
ارتودنسی ثابت در سنین نوجوانی
ارتودنسی ثابت در نوجوانی بین سنین 12 تا 14 سالگی و بعد از دوره روییدن دندانهای دائمی کار گذاشته میشود. در ارتودنسی ثابت در سنین نوجوانی براکت و سیمها روی دندانها نصب شده و به تدریج دندانها را به سمت موقعیت صحیحشان هدایت میکنند. استفاده از ارتودنسی ثابت چالشهای فراوانی برای مراقبت از دندانها و تمیز نگه داشتنشان فراهم میکند با این حال براکتهای سرامیکی و شفاف در میان نوجوانان به دلیل ظاهر زیباتر محبوبیت پیدا کردهاند.
مراحل انجام ارتودنسی کودکان
درست است که ارتودنسی کودکان یک روش درمانی فرآیندی است و در یک بازه زمانی چند ماهه یا چند ساله انجام میشود با این حال مراحل آن خیلی پیچیده نیست. به طور کلی مراحل انجام ارتودنسی کودکان به این ترتیب است:
- مرحله اول معاینه اولیه و عکسبرداری است که در جلسه اول مراجعه به مطب یا کلینیک متخصص با بررسی وضعیت دندانها و فک انجام میشود.
- مرحله دوم طرح درمان است که بر اساس نتایج به دست آمده از ارزیابی اولیه و عکس او پی جی و اسکن سه بعدی در معاینه اولیه نوشته میشود.
- مرحله سوم نصب دستگاه ارتودنسی است که متناسب با تشخیص متخصص و نوع درمانی که در نظر گرفته است به صورت متحرک یا ثابت روی دندانها نصب میشوند.
- مرحله چهارم که ویزیتهای دورهای است در یک بازه چند ماه تا دو یا سه ساله انجام میشود و در این بازه زمانی بیمار باید بین هر 4 تا 6 هفته یک بار برای ارزیابی وضعیت دندانها و فک و تنظیم براکتها به متخصص خود مراجعه کند.
- مرحله پنجم حفظ نتایج است که پس از پایان درمان اصلی آغاز میشود. در این مرحله از ریتینر یا نگهدارنده برای ثابت نگه داشتن دندانها استفاده میشوند. این مرحله برای برای حفظ موقعیت دندانها و نتایج به دست آمده بسیار مهم است در صورتی که به خوبی اجرا نشود و یا بیمار همکاری لازم را نداشته باشد درمان با شکست مواجه میشود.
هزینه ارتودنسی کودکان در سال ۱۴۰۴
مانند خیلی از درمانهای سلامتی هزینه ارتودنسی کودکان نیز به عوامل مختلفی بستگی دارد. از جمله شرایط بیمار، سن او ، میزان ناهنجاری و موارد نیاز به اصلاح، نوع درمان و دستگاه ارتودنسی، موقعیت جغرافیایی کلینیک و دستمزد متخصص؛ اما به طور کلی هزینه ارتودنسی متحرک در سال 1404 بین 50 تا 75 میلیون تومان است و ثابت فلزی آن نیز در حدود 50 تا 160 میلیون تومان است. این ارقام با تکیه بر شرایطی که کلینیکها در نظر میگیرند به صورت اقساط تا پایان دوره درمان قابل پرداخت هستند.
حرف آخر: سرمایهگذاری برای لبخند آینده فرزندتان
این روزها با افزایش آگاهی، والدین میدانند ارتودنسی کودکان چقدر در رشد، سلامت، تکلم، زیبایی و اعتماد به نفس آنها اثر دارد بنابراین نسبت به علائم هشیار بوده و با مراجعه به موقع جهت معاینه اولیه، زمینه ساز تشخیص به موقع مشکلات احتمالی میشوند. با این حال نیاز است یک بار دیگر تاکید شود که پدر و مادرها این درمان را جدی بگیرند و آن را سرمایه گذاری برای لبخند آینده فرزندشان بدانند و به تعویق نیندازند. چرا که مشکلات و ناهنجاری فک و دندانها هر چقدر با تاخیر درمان شوند شرایط را پیچیدهتر میکنند.
سوالات متداول درباره ارتودنسی کودکان
بهترین سن برای شروع ارتودنسی کودکان چند سالگی است؟
بهترین زمان بررسی ارتودنسی حدود ۷ سالگی است. در این سن میتوان رشد فک و رویش دندانهای دائمی را ارزیابی و در صورت نیاز درمان زودهنگام را شروع کرد.
آیا همه کودکان به ارتودنسی نیاز دارند؟
تنها کودکانی نیاز به ارتودنسی دارند که به دلیل ناهماهنگی فکی یا نامرتب بودن دندانها دچار ناهنجاریهایی هستند که روی رشد، تغذیه، تکلم و زیباییشان تاثیر میگذارد. در غیر این صورت نیازی به ارتودنسی کودکان نیست. تشخیص این موارد هم بر عهده متخصص است.
مدتزمان درمان ارتودنسی در کودکان چقدر است؟
بازه زمانی ارتودنسی در هر فرد و کودک متفاوت است و به مواردی چون شدت ناهنجاری، شکل فک و ویژگیهای آن و همینطور سن کودک بستگی دارد. اما به طور کلی این بازه را بین 6 تا 24 ماه در نظر میگیرند.
آیا ارتودنسی برای کودکان دردناک است؟
این روش درمانی دردناک نیست اما روزهای اول ممکن است به دلیل فشار اولیه که به دندانها وارد میشود کمی دردناک باشد و بعد از آن با عادت کردن فرد به براکتهای ارتودنسی درد را فراموش کرده و با شرایط کنار میآید. این مورد برای کودکان نیز به همین ترتیب است با این تفاوت که ممکن است در روزهای اول شروع درمان و تنظیم ماهانه براکتها بیقراری بیشتری از خود بروز بدهند.
هزینه ارتودنسی کودکان چقدر است؟
هزینه ارتودنسی کودکان به موارد مختلفی بستگی دارد از جمله سن کودک، شرایط فک و دهان و دندانها، میزان ناهنجاری و پیچیدگی، نوع دستگاه و مدت زمان درمان. بنابراین نمیتوان عدد دقیقی عنوان کرد اما به طور کلی هزینه ارتودنسی کودکان با ارتودنسی ثابت فلزی بین 50 تا 160 میلیون تومان و ارتودنسی متحرک بین 50 تا 75 میلیون تومان است.
آیا بیمه هزینه ارتودنسی کودکان را پوشش میدهد؟
به طور کلی بیمه هزینههای دندان پزشکی را تحت پوشش قرار نمیدهد مگر این که بیمار تحت پوشش بیمه تکمیلی باشد که در صورت ناهنجاری شدید فکی و دندانی بخشی از هزینهها را به عهده بگیرد. بنابراین بهتر است قبل از انتخاب نوع بیمه تکمیلی خود به این نکته توجه کنید که بیمه مورد نظر طرحی در این مو در دارد یا خیر.
بعد از پایان ارتودنسی، آیا دندانها به حالت قبل برمیگردند؟
در صورتی که با تشخیص دندانپزشک از ریتینر یا نگهدارنده استفاده شود و این مرحله تا پایان به طور دقیق و درست طبق دستورات دندانپزشک توسط کودک و والدین او پیش برود احتمال برگشتن دندانها به حالت قبل نزدیک به صفر است در غیر این صورت بله این احتمال وجود دارد که دندانها به موقعیت قبل خود بازگشته و درمان شکست بخورد.
چگونه باید از دندانها هنگام ارتودنسی مراقبت کرد؟
مسواک زدن و رعایت بهداشت در دوره ارتودنسی کودکان پروتکل خاصی دارد که پیش از شروع درمان توسط متخصص و دستیاران به والدین و کودک آموزش داده میشود؛ در این دوره ضروری است بعد از هر وعده غذایی از نخ دندان مخصوص و مسواک ارتودنسی استفاده شود.
آیا میتوان با وجود دندان شیری ارتودنسی را شروع کرد؟
این اتفاق زمانی میافتد که ناهنجاری فک در حال
پیشرفت است و و برای جلوگیری از جدیتر شدن مشکلات در آینده با وجود دنددانهای شیری از ارتودنسی به منظور پیشگیری استفاده میشود.
اگر کودک همکاری نکند، آیا ارتودنسی نتیجه میدهد؟
موفقیت درمان تا حد زیادی به همکاری کودک بستگی دارد. رعایت بهداشت دهان، مراجعه منظم و استفاده صحیح از دستگاههای متحرک نقش مهمی در دستیابی به نتیجهی مطلوب دارد.
