مراقبت های بعد از جرم گیری دندان | جدول غذاهای مجاز و ممنوع

مراقبت‌های حیاتی پس از جرم گیری دندان؛ راهنمای کامل ۲۴ تا ۴۸ ساعت اول

در صورت عدم رعایت بهداشت دندان‌ها، تکه‌های باقی‌مانده غذا به مرور تبدیل به لایه‌های چسبنده‌ای از باکتری می‌شوند و بعد از مدتی سطح سختی از جرم را در محل اتصال دندان‌ها به لثه تشکیل می‌دهند. جرم‌ها به دلیل ساختاری که پیدا می‌کنند دیگر با مسواک معمولی از بین نمی‌روند و تنها راه حذف آن‌ها مراجعه به دندانپزشک و انجام جرم‌گیری است. نکته بسیار مهم که در این مقاله به آن پرداخته شده مجموعه اقدامات مراقبتی بعد از این درمان است که سلامت دندان را در شرایطی که آسیب‌پذیر است حفظ می‌کند.

• تا ۲۴ ساعت بعد از جرم‌گیری از نوشیدنی‌های رنگی، سیگار و غذاهای خیلی سرد یا داغ استفاده نکنید تا دندان‌ها دچار حساسیت و تغییر رنگ نشوند.

• مسواک نرم و نخ دندان را منظم استفاده کنید تا نتیجه جرم‌گیری ماندگارتر بماند.

• کمی حساسیت یا خونریزی خفیف بعد از جرم‌گیری طبیعی است.

بایدها و نبایدهای ۲۴ تا ۴۸ ساعت اول

مهمترین انگیزه برای رعایت موارد مراقبتی بعد از جرم گیری دندان، ایجاد یک محیط مطلوب برای ترمیم بافت‌های ملتهب لثه است که به دلیل جداسازی جرم‌ها و پلاک‌های سخت از محل اتصال دندان به لثه در شرایط آسیب‌پذیری قرار دارد. ۲۴ تا ۴۸ ساعت اولیه پس از جرم گیری بسیار اهمیت دارد. چرا که پتانسیل آسیب‌پذیری دندان و لثه در این ساعات به مراتب بیشتر از روزهای بعدی است. بنابراین بسیار مهم است که این موارد در ساعات اولیه رعایت شوند:

خودداری از نوشیدنی سرد، گرم، داغ و یخ

لثه دندان به دلیل اینکه چندین ماه یا سال توسط «پلاک‌ها و جرم‌های دندانی سخت شده» پوشیده بوده، تحت فشار قرار داشته. بنابراین با جداسازی جرم‌های سخت شده، «لثه» پس از مدت‌ها در محیط دهان قرار می‌گیرد و در برابر دما بسیار حساس است. به همین منظور تاکید می‌شود در ۲۴ تا ۴۸ ساعت اول پس از جرم گیری از نوشیدنی‌های یخ، داغ یا خیلی سرد و گرم اکیدا خودداری شود و به جای آن از نوشیدنی‌هایی با دمای ولرم استفاده شود که نه گرم هستند نه سرد.

پرهیزهای خوراکی

همانطور که توضیح داده شد مهمترین هدف پس از جرم‌گیری، ایجاد محیطی مناسب برای ترمیم بافت‌های ملتهب لثه است. بنابراین باید علاوه بر نوشیدنی‌ها از خوراکی‌های سفت، چسبنده و رنگی نیز پرهیز کرد. چرا که نقطه اتصال دندان به لثه بعد از جرمگیری سست بوده و گاز زدن غذاهای سفت یا شکستن آجیل و تخمه، ریسک آسیب را بالا می‌برد. از طرفی به دلیل حساسیت و آسیب‌پذیری دندان پس از جرم‌گیری، تمیز کردن آن کار چالش‌برانگیزی است.

به طور کلی بهتر است احتیاطاً تا ۷۲ ساعت از مصرف خوراکی‌های سفت، ترد، جویدنی، تند و اسیدی، قندی و انواع آدامس خودداری کنید. چرا که این خوراکی‌ها زمینه ساز رشد باکتری‌ها و ایجاد پلاک‌های دندانی هستند و خطر عفونت را افزایش می‌دهند. در عوض بهتر است در این مدت غذاهایی که کمتر جویدنی و بیشتر نرم هستند استفاده کنید.

غذاها و نوشیدنی‌های غیرمجاز بعد از جرم گیری دندان

• نان‌های سفت
• سبزیجات خام
• غذاهای سفت مانند آجیل
• میوه‌های سفت یا با هسته مانند سیب خام و هلو
• گوشت‌های سفت یا کبابی که نیاز به جویدن زیاد دارند
• نوشیدنی‌های گازدار
• آب‌میوه‌های اسیدی
• الکل
• غذاهای تند و پرادویه
• غذاهای خیلی داغ یا خیلی سرد
• شیرینی‌ها، شکلات‌ها و مواد قندی

غذاها و نوشیدنی‌های مجاز بعد از جرم گیری دندان

• پوره سیب‌زمینی
• سوپ‌های رقیق
• ماست
• فرنی
• تخم‌مرغ آب‌پز
• میوه‌هایی مثل: موز، پاپایا، آووکادو، سبزیجات پخته (مثل هویج و کدو)
• مرغ، ماهی پخته‌شده، غذاهای بخارپز
• آب ولرم، دمنوش‌های غیر داغ، آب‌میوه‌های طبیعی بدون اسید
• غذاهای کم‌ادویه و کم‌نمک
• غذاهای ولرم و خنک
• محدودیت در مصرف قند و شیرینی

پرهیز از دخانیات

دود سیگار باعث التهاب و خونریزی شده و لثه‌ها را مستعد عفونت می‌کند. از طرفی نیکوتین و مواد شیمیایی موجود در سیگار رنگ دندان‌ها را تغییر داده و خطر عفونت و بازگشت جرم را چند برابر می‌کند. حداقل تا ۷۲ ساعت (۳ روز) پس از جرم‌گیری از استعمال دخانیات خودداری شود تا روند بهبودی به درستی انجام شود.

مدیریت و کنترل خونریزی بعد از جرم گیری

بعد از جرم‌گیری برای بند آمدن خون روی محل درمان پانسمان می‌شود. برای مدیریت پانسمان و کنترل خونریزی بهتر است این موارد را با دقت رعایت کنید:

کمپرس سرد

بعد از جرم‌گیری لثه‌ها و اطراف دندان‌ها ملتهب هستند. بهترین راهکار برای کاهش تورم استفاده از کمپرس یخ است. یخ را روی یک پارچه نرم قرار داده و سپس روی گونه قرار دهید. این کار را برای ۵ دقیقه هر ۱۵ تا ۲۰ دقیقه یکبار انجام دهید

رعایت بهداشت دهان و دندان

شستن دندان‌ها پس از جرم‌گیری بسیار مهم است. برای شستن دندان‌ها باید از مسواک نرم استفاده کنید تا دندان‌ها بیش از پیش ملتهب نشوند. از طرفی از نخ دندان هم غافل نشوید. این دو کار را به صورت روتین پس از هر بار غذا خوردن با دقت و به نرمی انجام دهید تا از تجمع باکتری‌ها و پلاک‌های دندانی جلوگیری کنید.

بنابراین در نظر داشته باشید که حداقل دوبار در روز و در بهترین حالت بعد از هر وعده غذایی مسواک، نخ دندان و دهان‌شویه را استفاده کنید. البته تاکید می‌شود مسواک و نخ دندان را محکم روی دندان‌ها نکشید و خیلی نرم روی سطح و بین دندان‌ها حرکت دهید تا باعث التهاب و خونریزی بیشتر نشوید.

نکته مهم: برای ضدعفونی کردن محیط دهان بهتر است از دهانشویه‌هایی استفاده کنید که فاقد الکل باشد تا از تحریک لثه‌ها جلوگیری شود.

خودداری از لمس نواحی تحت درمان

بعد از این که با مسواک و نخ دندان سطح و بین دندان‌ها را تمیز کردید، از لمس نواحی تحت درمان با زبان، انگشت، خلال دندان، مسواک یا نخ دندان خودداری کنید. این کار ایجاد مزاحمت در نواحی درمان شده است و التهاب، تورم، خونریزی و درد را افزایش داده و بهبود کامل و ترمیم بافت‌ها را به تعویق می‌اندازد.

کنترل حساسیت دندان بعد از جرم‌گیری

همانطور که توضیح داده شد دندان به دلیل پوشیده شدن توسط جرم‌های سفت و ماه‌ها تحت فشار بودن، پس از جرم‌گیری بسیار حساس است. بنابراین یکی از مواردی که باید پس از این درمان انجام شود کنترل حساسیت دندان است. برای این کار این موارد را رعایت کنید:

• شستن دهان با آب گرم ترجیحا با کمی نمک (یک قاشق چای‌خوری نمک در یک لیوان آب گرم) برای کاهش التهاب و ضدعفونی
• به تعویق انداختن غذا تا زمان از بین رفتن کامل بی‌حسی برای جلوگیری از وارد آمدن آسیب به لثه، لب، گونه و زبان
• نوشیدن روزانه ۸ لیوان آب و مایعات برای پاکسازی باکتری‌ها و پلاک‌های دندانی
• پرهیز جدی از مصرف تنباکو و دخانیات تا ۷۲ ساعت پس از جرم گیری
• در صورت نیاز، مصرف مسکن‌های بدون نسخه مانند ایبوپروفن یا استامینوفن با مشورت دندانپزشک

عوارض احتمالی بعد از جرم گیری دندان (واقعی، بدون تعارف)

اگرچه جرم گیری یک روش ایمن و روتین است، اما ممکن است با برخی عوارض خفیف و موقتی همراه باشد. این عوارض معمولاً طی چند روز تا یک هفته برطرف می‌شوند:

اهمیت استفاده منظم از داروهای تجویز شده

یکی از مهمترین اقداماتی که پس از جرم‌گیری توسط بیمار حتماً باید رعایت و پیگیری شود مصرف منظم داروهای تجویز شده به خصوص آنتی‌بیوتیک‌ها طبق دستور دندانپزشک است. چرا که مصرف صحیح و درست این داروها از بروز عفونت احتمالی جلوگیری کرده و درد را به شکل قابل توجهی کاهش می‌دهد.

فعالیت بدنی و ورزشی بعد از جرم گیری

جالب است بدانید که فعالیت‌های شدید بدنی تا ۴۸ ساعت اولیه پس از جرم‌گیری توصیه نمی‌شوند. چرا که انجام این فعالیت‌ها می‌توانند مانع از کامل شدن دوره درمان و بهبود محل جرم‌گیری شوند. به همین دلیل تاکید می‌شود پس از تمیز کردن عمیق محل درمان، بین ۲۴ تا ۴۸ ساعت به اندازه کافی استراحت داشته باشید تا با افزایش فشار خون، ناحیه تحت درمان دچار خونریزی غیرضروری نشود. زیرا این خونریزی فرآیند بهبودی را به تاخیر می‌اندازد.

عوارض تاخیر در جرم گیری

به تعویق انداختن جرم‌گیری دندان می‌تواند پیامدهایی فراتر از تغییر رنگ یا کاهش زیبایی لبخند به همراه داشته باشد. آنچه به‌صورت لایه‌های سخت‌شده روی دندان‌ها باقی می‌ماند، در واقع تجمعی از پلاک‌های میکروبی است که به مرور زمان سفت شده و به‌هیچ‌وجه با مسواک یا نخ دندان معمولی از بین نمی‌رود. این لایه‌ها محیطی ایده‌آل برای رشد و تکثیر باکتری‌ها فراهم می‌کنند؛ باکتری‌هایی که محصولات سمی آن‌ها اولین ضربه را به بافت لثه وارد می‌کند.

در مراحل ابتدایی، این فرآیند با قرمزی، تورم و خونریزی لثه همراه است، اما اگر جرم‌گیری به موقع انجام نشود، التهاب ساده به عفونت‌های عمیق‌تر لثه تبدیل خواهد شد. نفوذ جرم به زیر خط لثه باعث می‌شود اتصال طبیعی دندان به استخوان فک تضعیف شود و به تدریج تحلیل استخوان آغاز گردد. نتیجه این روند، افزایش حساسیت دندان‌ها، بوی بد دهان، لق شدن دندان و در نهایت از دست رفتن آن‌هاست.

جرم‌گیری منظم نقش یک مداخله پیشگیرانه حیاتی را ایفا می‌کند؛ اقدامی که مانع پیشرفت آرام اما مخرب بیماری‌های لثه می‌شود. به تعویق انداختن این کار، در واقع نادیده گرفتن هشدارهای خاموشی است که دهان و دندان برای حفظ سلامت خود ارسال می‌کنند. رسیدگی دوره‌ای و به‌موقع، پایه‌ای محکم برای سلامت طولانی‌مدت دهان و حفظ دندان‌ها تا سال‌های آینده فراهم می‌سازد.

نکات کلیدی مراقبتی دیگر

پرسش و پاسخ متداول (FAQ)