📖 بایت دندان چیست؟
بایت دندان (Occlusion) نحوه جفت شدن دندانهای فک بالا و پایین روی هم هنگام بسته شدن دهان است.ارتودنسی روشی درمانی است که مشکلات رایج انواع بایت دندان را برطرف میکند؛ مشکلاتی مانند کراس بایت، اورجت و غیره.ارتودنسی با دستگاههای مخصوص مانند براکت انجام شده و دندانها را به حرکت درمیآورند.
ارتودنسیها یکی از مهمترین روشهای درمانی میباشد که مشکلات زیاد و رایج دندانی را برطرف میکنند. مشکلات دندانی مانند بههمریختگیهای دندانی، کراس بایت، اور جت و … .
ارتودنسیها بهوسیله یک دستگاه های مخصوص ارتودنسی مانند براکت انجام شده و دندان ها را به حرکت درمیآوند و مشکلات دندانی را برطرف میکنند.
کراس بایت (Crossbite)
دندانهای استاندارد معمولاً در فک بالا حدود ۲ میلیمتر از دندانهای فک پایین جلوتر هستند. در بعضی افراد این قرارگیری به صورت معکوس است؛ یعنی دندانهای پایین جلوتر قرار میگیرند که به آن کراس بایت گفته میشود.
این مشکل در سنین پایین با ارتودنسی به راحتی قابل حل است. اگر کراس بایت در سنین پایین حل نشود، به مال اکلوژن کلاس سه تبدیل خواهد شد که برای رفع آن نیاز به جراحی فک میباشد.
درمان ارتودنسی کراس بایت:
در کودکان ۷ تا ۱۰ ساله با پلیت متحرک + فن قابل اصلاح است. در کراس بایت خلفی در سن ۸ تا ۱۲ سال از اکسپندر (REME) استفاده میشود.
دیپ بایت (Deep Bite)
به طور استاندارد، دندانهای فک بالا حدود دو میلیمتر از دندانهای فک پایین را میپوشانند. اگر بیش از این مقدار پوشش وجود داشته باشد، دیپ بایت اتفاق میافتد.
دیپ بایت باعث میشود دندانهای بالا مقدار زیادی از دندانهای پایین را بپوشانند، تا جایی که ممکن است دندانهای پایین دیده نشوند. گاهی به حدی شدید میشود که دندانهای فک پایین به لثه و بافت نرم دهان فشار وارد کرده و آنها را زخم میکنند.
این بیماری باعث ساییدگی دندانها شده و ظاهر فرد را ناخوشایند میکند.
درمان ارتودنسی دیپ بایت:
در سن ۱۰ تا ۱۴ سال با براکت و تویین بلاک قابل درمان است. اگر در سنین پایین حل نشود، در بزرگسالان ممکن است نیاز به جراحی فک داشته باشد.
برای آشنایی با جنبههای تخصصیتر تأثیر کراسبایت و دیپ بایت بر ایمپلنت و انتخاب فیکسچر مناسب، به مقاله «تأثیر بایت دندان بر ایمپلنت» مراجعه کنید.
اپن بایت (Open Bite)
اپن بایت نوعی ناهنجاری است که در آن دندانهای جلو به یکدیگر نمیرسند. در حالت طبیعی، دندانهای جلویی باید حدود دو میلیمتر از دندانهای پایین را بپوشانند.
اپن بایت میتواند ارثی باشد یا توسط عادات غلطی مانند مکیدن انگشت شست یا پستانک ایجاد شود. مکیدن انگشت یا پستانک در مدت طولانی به فکها فشار وارد کرده و بین دو فک فاصله میاندازد.
عادات دهانی ایجادکننده اپن بایت:
مکیدن انگشت بعد از ۴ سالگی
تنفس دهانی مزمن
زبانزدگی (Tongue Thrust)
درمان ارتودنسی اپن بایت:
در سنین پایین (قبل از بلوغ) با دستگاههای متحرک قابل اصلاح است. در سنین ۹ تا ۱۱ سال از ماسک صورت (Facemask) استفاده میشود. اگر درمان بعد از بلوغ انجام شود، ابتدا ارتودنسی ثابت قبل از جراحی، سپس جراحی فک و پس از آن ارتودنسی ثابت مجدد نیاز است.
آندر بایت (Underbite)
آندر بایت نوعی ناهنجاری فکی است که در آن دندانهای فک پایین به طور کامل جلوتر از حد نرمال قرار گرفته و فک پایینی جلوتر است. این وضعیت باعث میشود دندانهای پایینی، دندانهای بالایی را بپوشانند.
این مشکل از طریق درمانهای ارتودنسی توسط متخصص قابل درمان است. در موارد شدید در بزرگسالان، جراحی فک نیاز خواهد بود.
اورجت (Overjet)
در این ناهنجاری، دندانهای بالایی جلوتر از حد استاندارد خود قرار گرفته و فاصله زیادی بین دندانهای بالا و پایین میافتد (فاصله افقی). گاهی ممکن است دندانهای پایینی عقبتر قرار بگیرند.
مقایسه اوربایت (عمودی) و اورجت (افقی)
| ویژگی | اوربایت (Overbite) | اورجت (Overjet) |
|---|---|---|
| جهت | عمودی | افقی |
| یعنی چه؟ | پوشیدگی عمودی دندانهای پایین توسط بالا | فاصله افقی دندانهای بالا از پایین |
| حالت نرمال | ۱ تا ۲ میلیمتر | ۲ تا ۳ میلیمتر |
| درمان | براکت + بایت تورب | براکت + الاستیک یا جراحی |
جدول سنی طلایی برای درمان هر ناهنجاری بایت
| ناهنجاری | بهترین سن شروع | روش اصلی | آیا جراحی فک نیاز است؟ |
|---|---|---|---|
| کراس بایت قدامی | ۷ تا ۱۰ سال | پلیت متحرک + فن | خیر |
| کراس بایت خلفی | ۸ تا ۱۲ سال | اکسپندر (REME) | خیر |
| دیپ بایت | ۱۰ تا ۱۴ سال | براکت + تویین بلاک | در بزرگسالان بله |
| اپن بایت اسکلتال | ۹ تا ۱۱ سال | ماسک صورت (Facemask) | گاهی |
| آندر بایت شدید | ۱۲ تا ۱۴ سال | ارتودنسی ثابت + الاستیک | در بزرگسالان بله |
| اورجت بیش از ۸ میلیمتر | ۸ تا ۱۲ سال | هدگیر + براکت | خیر |
⚠️ ۵ علامت هشدار ناهنجاری بایت در کودکان
۱. دندانهای جلویی که اصلاً به هم نمیرسند (اپن بایت)
۲. پوشیده شدن کامل دندانهای پایین توسط بالا (دیپ بایت شدید)
۳. جلو بودن بیش از حد فک پایین (آندر بایت)
۴. فاصله افقی زیاد بین دندانهای جلو (اورجت بالای ۶ میلیمتر)
۵. ساییدگی غیرعادی دندانهای شیری یا دائمی
سوالات متداول
❓ بایت دندانی چیست و چه انواعی دارد؟
بایت نحوه جفت شدن دندانهای بالا و پایین است. انواع اصلی کراس بایت، دیپ بایت، اپن بایت، آندر بایت و اورجت.
❓ آیا میتوان کراس بایت را بدون جراحی درمان کرد؟
بله، در کودکان با پلیت متحرک، فن یا اکسپندر. در بزرگسالان در موارد شدید نیاز به جراحی.
❓ بهترین سن برای درمان دیپ بایت چه سنی است؟
۱۰ تا ۱۴ سال. اگر در این سنین درمان نشود، در بزرگسالی ممکن است نیاز به جراحی فک باشد.
❓ اپن بایت در اثر چه عاداتی ایجاد میشود؟
مکیدن انگشت بعد از ۴ سالگی، تنفس دهانی مزمن، و زبانزدگی (Tongue Thrust).
❓ تفاوت اوربایت و اورجت چیست؟
اوربایت عمودی است (پوشیدگی دندانهای پایین)، اورجت افقی است (فاصله دندانهای بالا از پایین).
❓ آیا آندر بایت ارثی است؟
بله، معمولاً الگوهای ارثی در آن نقش دارند.
