در روشهای جدید ایمپلنت، برای کاهش تورم، درد، خونریزی و افزایش سرعت بهبودی از روشهای تکمیلی به نام PRF استفاده میشود. پیآراف مایعی غلیظ است که با استخراج از پلاکتهای خون بیمار به دست میآید. باید توجه داشت که PRF به تنهایی استخوان نمیسازد؛ بلکه حاوی فاکتورهای رشدی مثل PDGF و TGF-beta است که سلولهای استخوانساز بدن را به محل ترمیم فرا میخواند. در واقع پیآراف برای افزایش تراکم استخوان فک بیمار به عنوان یک شتابدهنده عمل میکند تا پودر استخوان سریعتر به استخوان طبیعی تبدیل شود.
PRF چیست؟
پیآراف، فیبرینِ غنی از پلاکت است که طی فرآیندی شبیه به فرآیند PRP از خون استخراج میشود و به دلیل ساختار فیبرینی و لختهمانندش، به صورت یک غشا (Membrane) یا پلاگ (Plug) در محل جراحی «قرار داده» میشود.
کاربرد PRF در دندانپزشکی
در ایمپلنت و پیوند استخوان، دندانپزشک لخته را با فشار به صورت یک لایهی محافظ در میآورد و روی مواد پیوندی میگذارد.
پلاکتهای حاوی فاکتور رشد که باعث افزایش کلاژن در خون میشوند طی فرآیندی استخراج شده و برای بازسازی و محکم شدن استخوان به ناحیه کاشت ایمپلنت منتقل میشوند. با این کار استخوان و پایه ایمپلنت در بستری محکمتری با یکدیگر ادغام شده و درصد پایداری ایمپلنت به شکل قابل توجهی افزایش پیدا میکند. از آنجایی که پیآراف از خون خود بیمار تهیه میشود، با قرارگیری در محل ایمپلنت و استخوان فک، به توان ترمیمی بدن و بالا بردن درصد موفقیت درمان به شکل قابل توجهی افزوده میشود.
روش تهیه PRF
روش تهیه PRF به طور کلی شبیه به استخراج PRP است اما در جزئیات، تفاوتهایی دارد. برای تهیه PRF ضدانعقاد اضافه نمیشود اما نمونه مدت بیشتری در سانتریفیوژ قرار میگیرد و سرعت چرخش آن نیز نسبت به PRP کمتر است. دلیل این که در تهیه PRF از ضدانعقاد خون استفاده نمیشود این است که از لخته شدن خون جلوگیری نشود. به این ترتیب فیبرینوژن طبیعی موجود در خون به فیبرین تبدیل میشود. همین موضوع باعث ایجاد یک ماتریکس سه بعدی و اسفنجی میشود که سلولهای بنیادی، فاکتورهای رشد و پلاکتها را به خود جذب کرده و نگه میدارد.
در واقع مهمترین تفاوت PRP و PRF در همین نکته است که مایع اسفنجی مورد نظر در PRF از پلاکتهای «خون لخته شده» تهیه میشود که خاصیت ترمیم و بازسازی بیشتری دارد. در PRP فاکتورهای رشد به صورت ناگهانی آزاد میشوند و اثرشان مثل یک انفجار کوتاه زود تمام میشود. اما در PRF این فاکتورها در شبکه فیبرینی به دام میافتند و تا ۷ الی ۱۴ روز به صورت تدریجی آزاد میشوند. به همین دلیل بسیاری از متخصصان معتقدند PRF نسبت به PRP از فاکتورهای درمانی بیشتری برخوردار است و برای مدت زمان بیشتری در محل باقی میماند.
تفاوت پیآرپی و پیآراف
به طور کلی میتوان گفت در تهیه PRP از افزودنیهای شیمیایی استفاده میشود اما PRF یک مایع ژلی طبیعی است که بدون مواد شیمیایی به دست میآید و اثر ترمیمی بیشتری دارد. در ادامه تفاوتهای PRF و PRP به این شرح توضیح داده شدهاند:
از نظر ساختار و شکل نهایی:
- PRP: پلاسمای مایع فاقد ساختار فیبرینی است.
- PRF: دارای ساختار سه بعدی و ژل فیبری طبیعی است.
از نظر روش تهیه:
- PRP: با سرعت بالا سانتریفیوژ و افزودن مواد شیمیایی تهیه میشود.
- PRF: به صورت تدریجی، با سرعت کمتر و مدت بیشتر و بدون مواد شیمیایی تهیه میشود.
از نظر اثرگذاری:
- PRP: بلافاصله پس از تزریق، سریع و در مدت کوتاه اثر میکند.
- PRF: به دلیل ساختار ژلی و فیبرینی که دارد، فاکتورهای رشد را به صورت تدریجی و طولانی مدت (تا دو هفته) آزاد میکند.
از نظر کاربرد:
- PRP: در درمانهای ترمیمی، زیبایی، پوست و مو، ارتوپدی، جراحیهای سنگین و دندانپزشکی کاربرد دارد.
- PRF: در پیوند استخوان، ترمیم بافت نرم، جراحی و ایمپلنت کاربرد دارد.
کاربرد PRF در دندانپزشکی
کاربرد PRF نسبت به PRP در دندانپزشکی بیشتر است. به طور کلی کاربرد پیآراف در دندانپزشکی به این شرح است:
کاربرد PRF در ترمیم لثه پس از کشیدن دندان:
با استفاده از PRF لثه و نواحی اطراف دندان کشیده شده تقویت و سرعت ترمیم و بازسازی بافتها افزایش مییابد. PRF با غلظت بالایی از عوامل رشد که در یک ماتریکس فیبرینی حبس شدهاند، وارد حفره خالی دندان شده و روند بهبود را ارتقا میبخشد.
کاربرد PRF در جراحی پریودنتال:
از جمله کاربردهای پیآراف در دندانپزشکی نقش آن در جراحی پریودنتال است که به درمان نقصهای داخل استخوانی، افزایش اتصال مجدد بافتها، بهبود بازسازی استخوان، تسریع بافت نرم و سخت دندان، کاهش التهاب، درد و خونریزی کمک میکند. روند ترمیم در جراحی پریودنتال به کمک پیآراف از طریق ایجاد یک ماتریکس فیبرینی طبیعی انجام می شود.
کاربرد PRF در جراحی ایمپلنت:
پیآراف از طریق آزادسازی تدریجی فاکتورهای رشد و تحریک سلولهای استخوانساز و بافت نرم در افزایش سرعت ترمیم استخوان و جوش خوردن ایمپلنت به آن تاثیر مهمی دارد. ضمن این که با تأمین فاکتورهای لازم برای تحریک استخوانسازی به افزایش سرعت بازسازی، بالا رفتن کیفیت و ضخامت بافت نرم اطراف ایمپلنت نیز کمک می کند. از این تکنیک همزمان با کاشت ایمپلنت، هنگام پیوند استخوان و پوشاندن گرافت به صورت یک لایه محافظ استفاده میشود.
مزایای استفاده از PRF
در PRF، برای تهیه مایع مورد نظر از لخته خون استفاده میشود؛ بنابراین بیمار پس از درمان از عوارض ناشی از انتقال یک ماده خارجی رنج نخواهد برد. چرا که هیچ فردی به عنوان اهدا کننده و واسطه در این درمان حضور ندارد. از دیگر مزایای این روش کمتهاجم تهیه آن به صورت سرپایی در مطب یا کلینیک توسط دندانپزشک است این روش به ویژه برای افراد مسن و حتی بیماران دیابتی بسیار مفید است. چرا که سرعت ترمیم بافت در بدن این افراد بالا نیست.
تزریق PRF هنگام پیوند استخوان چه مزایایی دارد؟
هنگام پیوند استخوان، PRF معمولاً به صورت یک غشا روی مواد پیوندی قرار داده میشود. با این کار سرعت ترمیم افزایش مییابد؛ چرا که فاکتورهای رشد، سلولهای استخوانساز و بافت نرم را برای بازسازی خود تحریک میکنند. با این روش شانس موفقیت ایمپلنت به شکل چشمگیری بالا رفته و نتایج بهتری حتی به لحاظ زیبایی کسب میشود. به طور کلی مزایای این کار به این ترتیب است:
- بالا بردن سرعت بهبود تراکم و کیفیت استخوان پیوند خورده
- بالا رفتن سرعت ترمیم استخوان و لثه
- بالا رفتن درصد موفقیت ایمپلنت و افزایش طول عمر آن
- کاهش خطر عفونت و پس زدن پیوند به دلیل پوشش محافظ فیبرینی
- کاهش التهاب، درد و تورم پس از جراحی
معایب استفاده از PRF در ایمپلنت
به دست آوردن مایع PRF با فاکتورهای استاندارد نیاز به دقت بالایی دارد. تجربه پزشک در تهیه این لخته بسیار مهم است؛ زیرا دندانپزشک باید بلافاصله پس از خونگیری، لولهها را در دستگاه قرار دهد تا خون قبل از سانتریفیوژ به صورت نادرست لخته نشود. در ضمن این روش مناسب افراد مبتلا به اختلالات خونریزی شدید یا بیماران هماتولوژیک نیست.
تفاوت روند بهبود پیوند استخوان در دو روش سنتی و PRF
در پیوند استخوان به روش سنتی موفقیت درمان به عوامل خارجی مانند کیفیت استخوان و مراقبتهای پس از جراحی بستگی دارد. فرآیند بهبودی و ادغام با استخوان نسبت به PRF کندتر و طولانیتر است. با این حال در PRF از فاکتورهای رشد طبیعی خون خود بیمار برای تسریع فرآیند ترمیم کمک گرفته میشود و به این ترتیب کیفیت پیوند استخوان و ضخامت آن افزایش مییابد.
سرعت ترمیم:
- در روش سنتی کندتر است.
- در روش PRF به دلیل آزادسازی تدریجی فاکتورهای رشد در یک بازه زمانی طولانی، بیشتر است.
کیفیت پیوند استخوان:
- یکنواختی کیفیت در روش سنتی کمتر است.
- در PRF پیوند استخوان با تراکم بهتر و اتصال قویتر انجام میشود
ترتیب ساختار:
- در روش سنتی برای کسب نتیجه بهتر ممکن است به مواد شیمیایی نیاز باشد.
- در PRF نیازی به مواد شیمیایی نیست و ماتریکس فیبرینی کاملاً طبیعی و ایمن است.
کنترل درد و التهاب:
- در روش سنتی محدود است.
- در PRF با کاهش قابل توجه درد، التهاب و تورم همراه است.
چه کسانی مناسب استفاده از پیوند استخوان با PRF هستند؟
این روش بیشتر برای کسانی کارایی دارد که از سلامت عمومی خوبی برخوردارند. به طور کلی افرادی که این ویژگیها را داشته باشند مناسب PRF هستند:
- افرادی که بیش از هجده سال سن دارند.
- افرادی که سلامت عمومی مناسبی دارند.
- افرادی که به دیابت کنترل شده مبتلا هستند.
- افرادی که به بیماریهای سیستمیک و ایمنی حاد مبتلا نیستند.
- افرادی که مصرف کننده داروهای سنگین ضد انعقاد خون نیستند.
- افرادی که مبتلا به عفونت فعال در دهان و یا بیماریهای لثه نیستند.
هزینه پیوند استخوان با PRF چقدر است؟
FAQ
آیا پیوند استخوان با PRF دردناک است؟
خیر، فقط ممکن است هنگام گرفتن نمونه خون کمی سوزش احساس شود. خودِ قرارگیری لخته در محل جراحی باعث کاهش درد بعد از عمل میشود.
آیا PRF عوارض جانبی دارد؟
خیر، چون از خون خود بیمار است، هیچ واکنش آلرژیک یا عوارضی ندارد.
آیا همه بیماران میتوانند از PRF استفاده کنند؟
اکثر افرادی که مشکلات شدید انعقاد خون ندارند، میتوانند از این مزیت بهرهمند شوند.
چه کسانی مناسب PRF نیستند؟
افرادی که زیر هجده سال هستند، سلامت عمومی قابل قبولی ندارند و به بیماریهایی مانند انعقاد خون، ایمنی و … مبتلا هستند و یا از داروهای تضعیف کننده بافت، مانند داروهای کورتونی مصرف میکنند؛ کاندید مناسبی برای PRF نیستند.
آیا PRF در محل جراحی تزریق میشود؟
خیر، PRF معمولاً به صورت یک غشا یا لختهی ژلهای در محل جراحی قرار داده میشود و با تزریق سنتی متفاوت است.
نقش اصلی PRF در پیوند استخوان چیست؟
PRF مثل یک شتابدهنده عمل میکند تا پودر استخوان سریعتر و با کیفیتتر به استخوان طبیعی بدن تبدیل شود.
چرا PRF از PRP موثرتر است؟
چون فاکتورهای رشد را در محل جراحی به جای یک انفجار لحظهای، تا ۱۴ روز به صورت تدریجی آزاد میکند.
آیا در تهیه PRF از مواد شیمیایی استفاده میشود؟
خیر، این روش ۱۰۰٪ طبیعی است و بدون هیچ ماده ضدانعقاد یا افزودنی شیمیایی، فقط از خون خود بیمار تهیه میشود.
استفاده از PRF برای چه کسانی اولویت دارد؟
برای همه مناسب است، اما بهویژه برای افراد مسن و بیماران دیابتی که سرعت ترمیم زخم در بدنشان پائین است، بسیار توصیه میشود.
بزرگترین مزیت PRF نسبت به روشهای سنتی چیست؟
کاهش قابل توجه درد، تورم و التهاب بعد از جراحی و افزایش چشمگیر شانس موفقیت ایمپلنت.
