محیط دهان برای انواع پوسیدگی و بیماریهای عفونی بسیار مستعد است. از این رو مراقبت از دهان و دندان و رعایت بهداشت در طول روز بسیار مهم است و اهمیت دارد. یکی از بیماریهایی که در صورت عدم رعایت بهداشت احتمال ابتلا به آن بالا است التهاب لثه یا ژنژیویت نام دارد که در این مقاله به آن پرداخته شده.
ژنژیویت (Gingivits) چیست؟
در صورت عدم رعایت اصولی بهداشت دهان، پلاکهای میکروبی و باکتریهایی اطراف دندان تجمع میکنند که در نهایت منجر به بیماری ژنژیویت میشوند. این بیماری لثه را ملتهب، قرمز و متورم میکند. طوری که حساسیت لثه بالا رفته و هنگام مسواک و کشیدن نخ دندان خونریزی میکند. در مراحل اولیه فرد در ناحیه لثه خیلی احساس درد ندارد. در این مرحله بیماری با رعایت اصول بهداشتی قابل برگشت است؛ در غیر این صورت بیماری پیشرفت کرده و بافتهای لثه آسیب جدی میبینند.
ژنژیویت چگونه ایجاد میشود؟
با عدم پاکسازی به موقع تکههای باقی مانده غذا روی سطح دندان، پلاکهای میکروبی شکل میگیرند که به مرور سفت شده و تبدیل به جرم دندانی در محل اتصال دندان به لثه میشوند. این جرمها با سموم موجود در پلاکها به بافت لثه فشار آورده و آن را ملتهب و متورم میکند. مسواک نزدن منظم، استفاده نادرست از نخ دندان، مصرف دخانیات، تغییرات هورمونی و برخیبیماریهای زمینهای از جمله مواردی است که زمینهساز ژنژیویت هستند.
تفاوت ژنژیویت با پریودنتیت
هر چند پریودنتیت و ژنژیویت بیماریهای لثه هستند اما شدت و پیامد هر یک متفاوت است. در واقع پریودنتیت مرحله پیشرفته عفونت لثه است که علاوه بر تخریب آن، بافتهای استخوان و نگهدارنده دندان را نیز تخریب میکند. در این بیماری خطر لق شدن و از دست رفتن دندان بالا است و برای درمان نیاز به اقدامات پیچیدهای است. این در حالی است که ژنژیویت سطح کمتری از آسیب و عوارض را به دنبال دارد و با رعایت بهداشت قابل برگشت است و نیاز به درمانهای پیچیده ندارد.
علائم و نشانههای التهاب لثه
بیماری التهاب لثه در مراحل اولیه درد ندارد و معمولا با تورم و حساسیت به لمس همراه است. در واقع شایعترین علامت این بیماری خونریزی هنگام لمس شدن با مسواک، نخ دندان و یا درمواقع غذا خوردن است. در صورتی که در این مرحله به قرمزی و تورم لثهها توجه شده و موارد مراقبتی و بهداشتی با دقت انجام شوند بیماری قابل برگشت است و پیشرفت نمیکند. در کنار موارد یاد شده بوی بد دهان، براقی و نرم شدن بافت لثه نیز از دیگر علائم ژنژیویت است.
دلایل و علل ایجاد ژنژیویت
تجمع پلاکهای میکروبی روی دندان و محل اتصال آن با لثه مهمترین عامل بروز ژنژیویت است. این پلاکهای میکروبی زمانی روی لثه تجمع میکنند که تکههای باقی مانده غذا با دقت از سطح دندان پاکسازی نشده باشند. با گذر زمان پلاکها فشرده شده و تبدیل به جرم میشوند. این فشردگی به بافت لثه فشار آورده و آن را ملتهب و مستعد خونریزی میکند. در کنار موارد یاد شده دخانیات، کمبود ویتامینها به ویژه ویتامین سی، نوسانات هورمونی در دوران بلوغ، پریود و یائسگی در زنان و وجود برخی بیماریهای سیستمیک نیز ریسک ابتلا به ژنژيیویت را بالا میبرند.
راهکارهای درمان التهاب لثه
هر چند التهاب لثه در مراحل اولیه درد ندارد اما با تغییرات ظاهری که در لثه ایجاد میکند خود را به خوبی نشان میدهد. بنابراین میتوان بر رعایت مواردی ساده و روتین این بیماری را قبل از پیشرفت کنترل کرد. این موارد عبارتند از:
- رعایت صحیح بهداشت دهان و دندان
- مسواک زدن منظم حداقل دو بار در روز
- استفاده روزانه از نخ دندان بعد از هر بار مسواک
- جرمگیری و حذف پلاکهای متمرکز شده توسط دندانپزشک قبل از تخریب بیشتر بافتهای لثه
- استفاده از دهانشویههای ضدباکتری یا داروهای موضعی تجویز شده توسط دندانپزشک
- اصلاح عادات نادرست غذایی
- ترک سیگار و دخانیات
- مراجعه دورهای به دندانپزشک
راههای پیشگیری از ژنژیویت
خوشبختانه ژنژیویت از آن بیماریهایی است که میتوان با جلوگیری از عوامل ایجاد کنندهاش از بروز آن جلوگیری کرد. فقط کافی است این موارد رعایت شوند:
- مسواک منظم دو بار در روز
- استفاده صحیح و اصولی از نخ دندان
- معاینات دورهای دندانپزشکی
- جرمگیری به موقع
- ترک سیگار و دخانیات
- ترک عادات غلط غذایی
- کاهش مصرف مواد قندی
- تامین انواع ویتامینها به ويژه ویتامین سی
سوالات متداول (FAQ)
اولین نشانه بیماری ژنژیویت (Gingivits) چیست؟
اولین نشانههای این بیماری التهاب، تورم و قرمزی و حساسیت به لمس است. در مراحل بعدی در صورتی که به موقع از پیشرفت آن جلوگیری نشود درد نیز به این موارد افزوده میشود.
بیماری ژنژیویت چه تفاوتی با پریودنتیت دارد؟
پریودنتیت پیشرفتهتر از ژنژیویت است و با تخریب بیشتر بافت لثه و استخوان فک همراه است که به لقی و از دست رفتن دندان منجر میشود. در صورتی که ژنژیویت با رعایت موارد بهداشتی قابل برگشت است درمان پریودنتیت راههای پیچیدهای دارد.
ژنژیویت بر اثر چه عواملی ایجاد میشود؟
عدم رعایت بهداشت محیط دهان، پاکسازی دقیق و اصولی دندانها، استفاده درست از نخ دندان، مصرف دخانیات و مصرف بیش از حد از مواد قندی، کمبود ویتامین سی و وجود برخی بیماریهای زمینهای از جمله عوامل بروز ژنژیویت هستند.
چگونه میشود از بروز ژنژیویت پیشگیری کرد؟
با کنترل موارد بالا از جمله دو بار مسواک در روز و نخ دندان بعد از آن، حذف دخانیات و محدود کردن مواد قندی، تامین ویتامینها از جمله ویتامین سی میتوان از ابتلا به ژنژیویت پیشگیری کرد.
