ترس از دندانپزشکی چالشی است که دندانپزشکان روزانه با آن روبهرو هستند؛ اما ریشه این ترس همیشه در تجربه دردناک دندانپزشکی نهفته نیست. گزارش منتشرشده در «مدیکال اکسپرس» (سپتامبر ۲۰۲۵) نشان میدهد که «ترومای دوران کودکی» میتواند نقشی تعیینکننده در رفتار بیماران بزرگسال و اجتناب آنها از درمان ایفا کند.
ارتباط تروما و دندانپزشکی
پژوهشگران دریافتهاند افرادی که در کودکی با «تجربیات نامطلوب» مانند خشونت خانگی، غفلت عاطفی یا سوءاستفاده مواجه بودهاند، در بزرگسالی اضطراب بیشتری را در محیطهای درمانی تجربه میکنند. محیط دندانپزشکی بهدلیل ماهیت خاص خود، میتواند محرک خاطرات ناخوشایند باشد:
- احساس بیپناهی: درازکشیدن روی یونیت و حضور فردی مسلط بر بالای سر.
- تجاوز به حریم: ورود ابزارها به داخل دهان که خصوصیترین بخش بدن محسوب میشود.
- صداها و بوها: صداهای بلند و بوهای شیمیایی که سیستم عصبی حساس این افراد را تحریک میکند.
چرخه معیوب اجتناب و درد
این بیماران معمولاً تا زمانی که درد غیرقابلتحمل نشود، به دندانپزشک مراجعه نمیکنند. نتیجه این تأخیر، نیاز به درمانهای تهاجمیتر (مانند عصبکشی یا کشیدن دندان) است که خود باعث تقویت ترس و تروما میشود. آمارها نشان میدهد سلامت دهان و دندان در افرادی با سابقه ترومای کودکی، بهطور معناداری پایینتر از میانگین جامعه است.
راهکار چیست؟
متخصصان بر لزوم پیادهسازی رویکرد «مراقبت آگاه از تروما» تأکید دارند. در این روش، دندانپزشک با ایجاد حس امنیت، کنترلدادن به بیمار (مانند توافق روی علامت توقف با دست) و توضیح دقیق مراحل درمان، اعتماد ازدسترفته را بازسازی میکند. درک این موضوع که «رفتار بیمار واکنشی به گذشته است نه لجبازی»، کلید موفقیت در درمان این گروه از بیماران است.
