ارتودنسی مدرن، علاوه بر سلامت، به جنبههای زیبایی و سلیقه شخصی بیماران نیز اهمیت ویژهای میدهد. در این میان، کشهای رنگی ارتودنسی محبوبترین ابزاری هستند که به مراجعین، بهویژه نوجوانان، اجازه میدهند تا ظاهر یکنواخت بریسها را به ترکیبی جذاب و منحصربهفرد تبدیل کنند. در ادامه این مقاله، با بررسی دقیق ماهیت این کشها، نقش آنها در جابهجایی دندانها و کاربردهای متنوعی که در طول دوره درمان ایفا میکنند، همراه ما باشید.
ارتودنسی رنگی چیست؟
ارتودنسی ثابت به دو شکل روی دندانها قرار میگیرد؛ در یک نوع با کشهای ساده و شفاف و در نوعی دیگر از کشهای رنگی برای تنظیم براکتها استفاده میشود. این دو از نظر علمی، مکانیزم درمان، مدت زمان، تاثیر روی حرکت دندانها و نتیجه نهایی یکسان هستند. اما بیمار میتواند با انتخاب رنگ کشهای ارتودنسی درمانش را هماهنگ با استایل خود شخصیسازی کند. به طور معمول این کشهای رنگی ارتودنسی، بین کودکان و نوجوانان محبوبتر از بزرگسالان هستند. در نهایت رنگی یا شفاف بودن کشهای ارتودنسی هیچ مزیت یا ضرری ندارند و در روند درمان تغییری ایجاد نمیکنند.
اجزای ارتودنسی رنگی
ارتودنسی ثابت از دو بخش سیم و براکت تشکیل شده که با کشهای کوچکی بهم بسته و تنظیم میشوند. جنس براکتها معمولاً فلزی و یا سرامیکی است که جلوهای شفاف و یا همرنگ دندان دارند. اما کشهای ارتودنسی در رنگهای مختلف و متنوعی هستند که میتوانند با انتخاب بیمار روی براکتها قرار بگیرند.
در واقع این کشهای کوچک که از جنس لاتکس یا پلیاورتان هستند؛ وظیفه دارند سیم ارتودنسی را داخل شکاف یا اسلات براکت محکم نگه دارند.
بیمار در طول دوره درمان باید هر ۴ تا ۶ هفته به دندانپزشک خود مراجعه کند تا براکتها مجدد تنظیم شوند در این جلسات میتواند رنگ کش ارتودنسی خود را تغییر دهد.
عموماً براکتهای سرامیکی، شفاف یا همرنگ دندان هستند و همراهشان از کش سفید یا نقرهای استفاده میشود که ظاهر طبیعیتری ایجاد میکنند؛ اما براکتهای رنگی در رنگهای مختلف برای کودکان و گاهی نوجوانان در دسترس است که گرچه رایج نیستند اما جنبه مثبت و سرگرم کنندهای دارند.
چرا ارتودنسی رنگی محبوب شده است؟
محبوبیت ارتودنسی رنگی به لحاظ زیبایی و تنوعی است که ایجاد می کند. رنگ کشهای ارتودنسی میتوانند در پذیرش راحتتر مصائب درمان روی بیمار تاثیر مثبت بگذارند. این قدرت انتخاب به آنها نوعی احساس کنترل روی درمان را میدهد که در کاهش اضطراب و استرس کمک میکند. هیجان انتخاب رنگ جدید نیز به بیمار کمک میکند برای هر جلسه از تنظیم براکتهای خود نزد ارتودنتیست ذوق و شوق داشته باشد. از طرفی کودکان و نوجوانان با انتخاب رنگهای دلخواه خود در ارتودنسی میتوانند آن را مناسب روحیه و شخصیت خود شخصیسازی کنند و این نیز دلیل مهمی برای محبوب شدن ارتودنسی رنگی در سالهای اخیر است.
راهنمای انتخاب رنگ ارتودنسی
همانطور که گفته شد از رنگ کشهای ارتودنسی برای شخصیسازی درمان ارتودنسی استفاده میشود. چرا که بیمار رنگ مورد نظر خود را بر اساس یکی از فاکتورهای سن، رنگ پوست، دندان و استایل شخصی خود انتخاب میکند. در ادامه هر یک از این فاکتورها توضیح داده شدهاند:
انتخاب رنگ بر اساس سن
به طور معمول رنگهای شاد و پر انرژی مانند آبی درخشان، سبز لیمویی، قرمز روشن، نارنجی، صورتی روشن، بنفش و یا رنگهای نئون یا متالیک برای کودکان زیر ۱۲ سال جذاب و پر استفاده هستند.
در گروه نوجوانان که ۱۳ تا ۱۹ سال را شامل میشود تمام رنگها محبوب هستند. با این حال رنگهای ترند و شخصی مانند رنگهای تیم ورزشی مورد علاقه، پرچم کشورها، یک گروه موسیقی خاص و فصلها از جمله دلایل آنها برای انتخاب رنگ کش ارتودنسی است.
در گروه جوانان که بین ۲۰ تا ۳۵ سال قرار دارند از رنگ های ظریف و خنثی مثل سایههای ملایم آبی،سبز،بنفش و یا رنگهای کلاسیک مانند نقرهای، طلایی، یاقوتی و آبی نیلی استفاده میکنند. برای افراد بزرگسال هم بیشتر از رنگهای نقرهای، خاکستری، شفاف و یا آبی خیلی کم رنگ استفاده میشود؛ چرا که این افراد تاکیدشان بیشتر روی کم کردن توجه به براکتها است.
انتخاب رنگ بر اساس رنگ پوست
یک ترفند زیبایی شناسانه و هوشمندانه، انتخاب رنگ کش براکت بر اساس رنگ پوست است. در صورتی که رنگ کش براکت براساس این معیار، درست و دقیق انتخاب شود می تواند ظاهر کلی و لبخند فرد را ارتقا داده و آن را درخشانتر کند. برای انتخاب رنگ کش ارتودنسی بر اساس پوست به رگهای مچ دست توجه می شود.
پوست سرد
نشانهها:
- رگهای مچ دست به رنگ آبی یا بنفش دیده میشوند.
- رنگ پوست زیر آفتاب سریع صورتی یا قرمز میشوند.
- نقرهجات بهتر از طلاجات روی آن به نظر میآیند.
پیشنهاد رنگ:
- طیف آبی
- طیف بنفش و ارغوانی
- طیف صورتی
- طیف سبز
- رنگهای خنثی مانند نقرهای و خاکستری روشن
پوست گرم
نشانهها:
- رگهای مچ دست به رنگ سبز دیده میشوند.
- زیر آفتاب برنز میشوند.
پیشنهاد رنگ:
- طیف قرمز و نارنجی
- طیف زرد و طلایی
- طیف سبز
- طیف قهوهای
- رنگهای خنثی مانند طلایی و برنزه
پوستهای گندمی- زیتونی
نشانهها:
- پوست تناژ گرم با تهرنگ خاکستری- سبز دارد.
پیشنهاد رنگ:
- رنگهای متالیک مثل طلایی و مسی
- رنگهایی مثل سبز جنگلی، آبی نفتی، بنفش، سورمهای و زرشکی.
هشدار: از انتخاب رنگهای پاستلی کدر مثل هلویی و زرد لیمویی در این گروه پوستی خودداری شود.
پوستهای تیره
نشانهها:
- این گروه پوستی میتواند تناژ گرم یا سرد داشته باشد اما مهمترین ویژگیاش کنتراست بالای رنگ در آن است.
پیشنهاد رنگ:
- رنگهای درخشان مثل صورتی روشن، فیروزهای، نئون سبز، نئون بنفش، آبی درخشان
- رنگهای طلایی پررنگ و نقرهای
- رنگهای تیره و غنی که ظاهری لوکس و جسورانه دارند مثل مشکی، آبی سلطنتی و یاقوتی پررنگ
پوست خنثی
نشانهها:
- رگهای دست گاهی سبز-آبی به نظر میرسند که نه خیلی گرم است و نه خیلی سرد.
- هم طلا و هم نقره روی پوست جلوه زیادی دارند.
- بیشترین آزادی عمل مربوط به این گروه پوستی است.
پیشنهاد رنگ:
- رنگهای جامع مثل سبز زمردی، آبی نفتی، صورتی ملایم و یا یاقوتی.
انتخاب رنگ متناسب با رنگ دندان
درحالی که عدهای رنگ کش ارتودنسی خود را بر اساس رنگ پوست انتخاب میکنند عدهای آن را بر اساس رنگ دندانهای خود برمیگزینند. به عنوان مثال بهترین انتخاب برای دندانهای سفید طیف رنگ آبی، بنفش پر رنگ، سبز تیره، نقرهای متالیک و مشکی است و بدترین انتخاب رنگهای زرد، قهوهای، نارنجی، بژ و طلایی است. در ادامه برای دندانهای با رنگ بسیار سفید شده رنگهای تیره و جسورانه، متالیک، شاد و خنثی مناسب هستند.
کسانی که رنگ دندانهایشان خاکستری است میتوانند از کشهایی با رنگهای صورتی ملایم، لاوندر، طلایی کم رنگ، بژ مایل به صورتی، آبی آسمانی روشن استفاده کنند. ضمن این که بهتر است از آبی خیلی سرد و تیره و یا سبزهای زیتونی استفاده نشود.
در صورتی که فردی دارای دندانهایی با لکههای داخلی است توصیه میشود از براکتهای سرامیکی به همراه کشهای رنگی ملایم مثل آبی یا صورتی کم رنگ استفاده کند.
محبوبترین رنگهای ارتودنسی
همانطور که پیشتر هم گفتیم در دنیای امروز ارتودنسی تنها یک درمان پزشکی نیست و با ترکیب رنگها می تواند در افرادی که دارای ارتودنسی هستند تبدیل به ابزاری برای بیان خلاقیت در استایلشان شود. در این میان گروهی از رنگها نسبت به گروهی دیگر پرطرفدار هستند. مثلا رنگهای جیغ متالیک، نئون، رنگهای ترند و نمادین بین نوجوانان طرفدار دارند. و رنگهای کلاسیک و خنثی بین بزرگسالانی که همواره در موقعیتهای رسمی هستند. برخی نیز با توجه به میزان علاقه بالایشان به شخصیسازی هر چیز از ترکیب دو یا چند رنگ استفاده میکنند که تا جای ممکن منحصر به فرد شوند.
مزایای ارتودنسی رنگی
ارتودنسی رنگی در روند درمان هیچ تاثیری ندارد اما این به معنی بیفایده بودن آن نیست. در واقع مزایای ارتودنسی رنگی به این ترتیب است:
- افزایش جذابیت ظاهری
- ایجاد انگیزه برای ادامه درمان
- امکان تغییر رنگ در هر جلسه
معایب ارتودنسی رنگی
درست است که ارتودنسی رنگی در عملکرد براکتها اثر تکنیکال و فنی ندارند و حتی مزایایی نیز دارند اما این به معنی نداشتن معایب و محدودیت نیست. به طور کلی معایب ارتودنسی رنگی این موارد هستند:
- احتمال تغییر رنگ کشها
- جلب توجه بیشتر به ارتودنسی
- نیاز به مراقبت بیشتر بهداشت دهان
- محدودیت در انتخاب رنگ برای برخی افراد
- تأثیر رژیم غذایی بر ماندگاری رنگ
- محدودیت در محیطهای رسمی
ارتودنسی رنگی برای چه افرادی مناسب است؟
ارتودنسی رنگی یک انتخاب استایلیستی است برای کسانی که میخواهند ظاهر و جلوه متفاوتی داشته باشند. به عنوان مثال از این امکان جالب و خلاقانه بیشتر در گروه سنی کودک و نوجوان استفاده میشود. در کنار آنها این گزینه برای عدهای از بزرگسالان که به ظاهر خاص و متفاوت علاقهمندن و یا روحیه هنری و فانتزی دارند هم مناسب است.
ارتودنسی رنگی برای چه افرادی مناسب نیست؟
ارتودنسی رنگی به عنوان یک گزینه جذاب میتواند روند درمان را «سرگرم كننده» کند؛ هر چند برای انتخاب آن قانون یا مقرراتی نوشته نشده با این حال برای همه مناسب نیست. به عنوان مثال این کشهای رنگی به افرادی که به مشاغل رسمی خاص مشغول هستند و یا به تغییر رنگ حساساند توصیه نمیشود.
مراقبتهای بهداشتی در ارتودنسی رنگی
کشهای رنگی ارتودنسی نیاز به مراقبت دارند تا بین ۴ تا ۶ هفته که نوبت ویزیت بعدی میرسد تغییر رنگ ندهند. به عنوان مثال بهتر است از مصرف غذاها و نوشیدنیهای رنگی شدید مانند زردچوبه، سسهای تیره، قهوه و نوشابه خودداری شود. در ادامه از مسواک و نخ دندان پس از هر وعده غذایی غافل نشوید. به این نکته توجه داشته باشید که کشیدن سیگار و استفاده از دهانشویههای رنگی نیز در تغییر رنگ شدید این کشها تاثیر دارند.
امکان تغییر رنگ در طول درمان
رنگ کش ارتودنسی را میتوان در هر جلسه «تنظیم براکت» تعویض کرد. این جلسات معمولا بین ۴ تا ۶ هفته برنامهریزی میشوند و بیمار در این مدت باید با دقت از کشهای رنگی خود مراقبت کند تا تغییر رنگ ندهند. در کنار هیجانی که بیمار هر جلسه برای انتخاب رنگ خود تجربه میکند؛ عدم محدودیت فرد در انتخاب رنگ نیز یک نکته جالب است.
مقایسه ارتودنسی رنگی با ارتودنسی شفاف
هیچ کدام از نظر کاربرد با یکدیگر تفاوتی ندارند؛ از نظر زیبایی نیز همه چیز سلیقهای است و ممکن است برای عدهای ارتودنسی شفاف زیبا و جذاب باشد و برای عدهای دیگر ارتودنسی رنگی؛ اما از لحاظ راحتی ارتودنسی رنگی به دلیل محدودیتهای مراقبتی که برای بیمار ایجاد میکند متفاوت از ارتودنسی شفاف است. چرا که بیمار تا ۶ هفته باید مراقب کشهای رنگی باشد تا تغییر رنگ ندهند.
سوالات متداول (FAQ)
آیا رنگها روی درمان تأثیر دارند؟
خیر. رنگ کشها روی روند درمان ارتودنسی تاثیری ندارند و تنها روی زیبایی و ظاهر افراد موثر است.
آیا ارتودنسی رنگی گرانتر است؟
به طور کلی ارتودنسی رنگی نه تنها روی روند درمان بیاثر است؛ بلکه هیچ هزینه اضافی نیز برای بیمار به همراه ندارد. مگر این که بیمار ازکشهای خاص مانند انواع پلاسمای اصلاح شده یا کش نانون و ضد لک استفاده کند که مقدار ناچیزی روی هزینه ارتودنسی تاثیر دارد.
آیا انتخاب در انتخاب رنگ کش ارتودنسی محدودیتی وجود دارد؟
پاسخ این سوال منفی است با این حال افراد مناسب شرایط و روحیاتشان، در انتخاب رنگ محدودیتهایی برای خود قائل شوند.
برای انتخاب رنگ کش ارتودنسی به چه مواردی باید توجه شود؟
بهتر است رنگ کش ارتودنسی را بر اساس سن، موقعیت اجتماعی و شغلی، رنگ پوست، رنگ دندان و استایل شخصی خود انتخاب کنید.
کشهای رنگی ارتودنسی چه معایب و مزایایی دارد؟
کشهای رنگی در روند درمان تاثیر مثبت یا منفی ندارند اما مهمترین مزیتشان شخصیسازی دوره ارتودنسی و ایجاد هیجان در بیمار برای پیگیری جلسات روتین و جذاب شدن روند درمان برای کودکان و نوجوانان است. با این حال محدودیتهایی نیز دارند از جمله نیاز به نگهداری بیشتر و دقیقتر برای جلوگیری از تغییر رنگ، محدودیت در استایل، محدودیت در حضورهای اجتماعی و جلب توجه بیشتر به براکتها.
ارتودنسی رنگی برای چه افرادی مناسب است؟
ارتودنسی برای گروه متفاوتی از کودکان، نوجوانان و افرادی که روحیه خاصی در مد، فشن و هنر دارند؛ مناسب است.
